De spagaat tussen de macht van de burgers en de bestuurlijke macht

[Arnout de Vries]

Tijdens het Open Innovatie Festival van afgelopen week hebben ik en mijn collega Christiaan van den Berg ons in de discussie gemengd in zowel Groningen als Den Bosch (provincie Noord-Brabant). Wij organiseerden beiden een sessie met als onderwerp burgerparticipatie. En dan met name de digitale variant hiervan: eParticipatie, met een trend naar steeds meer cocreatie. Met behulp van bijgaande links meer informatie hierover: het beslismodel voor user empowerment en eParticipatie waarover we een reeks artikelen hebben geplaatst, en onze presentatie uit het event. Wij gaan graag de dialoog met je aan!

Er waren een aantal vragen en discussies die ons zijn bijgebleven en we zijn benieuwd naar de diverse meningen hierover. Hieronder 10 discussie-onderwerpen, in willekeurige volgorde:

1 – Ambtenaren en overheidsinstellingen worden op termijn steeds meer aangestuurd door de maatschappij door verdergaande ontwikkelingen op het gebied van burgerparticipatie. En de bestuurders dan? Hoe gaan we om met deze spagaat?
2 - Zit de burger er wel op te wachten om overal maar mee te praten? Overdaad dreigt, hoe zorg je dat het relevant blijft en aansluiting vindt?
3 - Gaat eParticipatie geen zachte dood sterven, net als interactieve besluitvorming een tiental jaren geleden?
4 - Is de doelgroep van zo'n discussie niet 'de politiek'? Waar zou het maatschappelijk debat over eParticipatie gevoerd moeten worden?
5 - Je moet aan de ene kant een duidelijke deadline hebben voor een eParticipatie-initiatief met concreet einddoel (hadden ze uit een vorige crowdsourcing sessie geleerd) en aan de andere kant willen burgers soms graag voortdurend eParticiperen. Dat terwijl het project vanuit de gemeente of provincie "klaar is" (bijv realisatie van een buurthuis oid). Hoe ga je daarmee om?

6 - Hoe kun je eParticipatie succesvol inzetten voor onderwerpen die heel abstract zijn, zoals met beleidsmatige onderwerpen vaak het geval is?

7 - Hoe zorg je ervoor dat je niet telkens de usual suspects hebt zoals ook de mensen die altijd op bewonersbijeenkomsten komen en de rest overstemmen?

8 - Hoe bepaal je het succes van een eParticipatie-initiatief?

9 – Het vergt lef en vertrouwen om burgers publiekelijk met elkaar en met ambtenaren de discusssie te laten aangaan. In die dialoog kunnen ook gevoelige onderwerpen in de openbaarheid komen.

10 - Hoe krijg je commitment van je collega ambtenaren? Ook al lopen er genoeg mensen met frisse moed, toch is en blijft het moeilijk om de handen ineen te slaan voor een nieuw eparticipatie initiatief. Jammer is bovendien dat het vaak blijft bij iets dat bedacht is door de afdeling communicatie of techniek. Bredere adoptie van de werkwijze blijft helaas vaak uit.

Laat weten hoe jij aankijkt tegen deze zaken door te reageren. Wens je meer informatie over de begrippen, of simpelweg goede voorbeelden? Dan ben je niet de enige. Er zijn veel partijen die behoefte hebben om in het 2.0 landschap hun weg te vinden en door de bomen het bos niet meer zien. Dat er veel goede voorbeelden zijn is positief en er zijn genoeg sociale media mogelijkheden (tools), maar advies op maat is nodig. Het eparticpatie dashboard helpt in het bieden van overzicht, met daarbij aandacht voor de oproep om hier je eigen initiatief aan toe te voegen!

Arnout de Vries en Christiaan van den Berg

[Liset Verschoore]

2. Het is inderdaad zo dat niet iedere burger altijd zin én tijd heeft om te participeren. Ik kan mij dus voorstellen dat burgers  af en toe ‘participatiemoe’ zijn, zeker als zij meerdere malen gevraagd worden om mee te participeren voor verschillende projecten in dezelfde omgeving. Als tip geef ik projectorganisaties altijd mee om te onderzoeken wat er al gedaan wordt/is aan publieksparticipatie (omgeving/project). Als dat zo is, kun hier eventueel bij aansluiten.

Daarnaast merk ik dat overheden steeds vaker nauw met elkaar samen werken. Bijvoorbeeld bij het project N31 Traverse Harlingen. Rijkswaterstaat, de provincie Friesland en de gemeente Harlingen trekken samen op en hebben verschillende meedenksessies georganiseerd en de informatie hieruit gebruikt voor verschillende projecten van zowel de gemeente (structuurvisie) als de provincie en Rijkswaterstaat (otb/mer).

5,6. eParticipatie zie ik slechts als een middel om het publiek te bevragen. Kijk eerst naar het doel van de publieksparticipatie, de doelgroep, de vragen die je wil gaan stellen en welk soort antwoorden daarop verwacht voordat je het middel bepaalt.

Bij projecten waarvan de onderwerpen abstract zijn zou je cartoons/tekeningen/augmented reality/serious games kunnen gebruiken om het onderwerp goed te communiceren en te verduidelijken naar het publiek. Hiervoor lenen nieuwe media zich uitstekend.

Maar ook door gerichte vragen te stellen maak je het voor publiek makkelijker om te antwoorden. Op welke vragen zoek je nog een antwoord? Welke informatie uit de omgeving heeft de bestuurder nodig om straks een goed besluit te kunnen maken? Of op welke vragen zoekt de projectorganisatie nog antwoord? Bekijk of je deze vragen ook zou kunnen stellen aan

8. Eén van de succesfactoren van publieksparticipatie is dat de resultaten meegenomen zijn in het beleid of de besluitvorming. Het heeft dus echt iets opgeleverd. Daarnaast zie ik het ook als een succes als mensen begrip hebben voor het beleid en of besluit en het gevoel hebben dat zij erg betrokken zijn gedurende het proces.

9. Zeker.

[Davied]

Goede vragen allemaal. Even wat commentaren van mijn kant:

Ad 1, 4: Veel mensen zeggen juist dat bestuurders en politici eerder veranderen omdat ze afhankelijk zijn van verkiezingen en zichtbaarheid. Maar verandering moet op alle fronten plaatsvinden, van onder en van boven;
Ad 2, 3, 5: Volgens mij begint het bij transparantie, zodat burgers kunnen zien wat er gebeurt op de terreinen (onderwerp, gebied) die voor hen interessant zijn en vervolgens kunnen reageren, bijdragen of contact opnemen. Als het relevant is en de overheid open staat voor opmerkingen, dan willen mensen wel meedoen. Het gaat immers over hen;
Ad 7: deels is dat niet te voorkomen, maar je kunt diversificeren in de vormen, bijv. regelmatig online en offline een interactie organiseren. Ook kun je op zoek gaan naar relevante communities;
Ad 9: stel goede vragen, mik op ideeën en kennis (niet alleen meningen) en doe aan verwachtingenmanagement. Zie mijn blogs over beleid 2.0, te vinden via http://beleid.ambtenaar20.nl