Ambtenaar 2.0

samen werken aan overheid 2.0

De ambtenaar van nú en het zelforganiserende effect van social media

2011 is van start. Goede voornemens of niet, er zal weer verandering (nodig) zijn, zoals altijd. Re.public vroeg ernaar met een post op de website 'Wat ga jij in 2011 anders doen op het werk?'. Veel reacties waren er helaas niet maar de reacties die er staan, zijn veelzeggend. De een zegt: ik ga beter luisteren naar de burgers. De ander zegt: ik ga meer inhoudelijke zaken delen via social media.

 

In deze post verzamel ik de 'online geluiden' om tot een conclusie te komen dat de invloed van de bezuinigingen, de politiek, de samenleving en de technologie eigenlijk alleen maar voordelen biedt voor de ambtenaar van nú.

 

Om terug te komen op de reacties op bovengenoemde 'voornemen-post'. Hier zijn ambtenaren aan het woord van wie je niet direct verwacht dat ze de complete overheid zullen gaan veranderen. Maar het gaat juist om de veranderende mindset in plaats van de 'naakte cijfers' die de overheid zullen veranderen. Ja, de boodschap van het kakelverse kabinet Rutte is helder en eenduidig; meer kwaliteit leveren met minder mensen (zie ook artikel op Binnenlands Bestuur 'Hoezo moeten we inkrimpen?'). Dat zijn cijfers en holle frasen. Trendwatcher Adjiedj Bakas geeft met zijn visie (2011:het jaar van de creatieve overheid) al een beeldender en aansprekender plaatje. Een waar ik in deze bespiegeling liever op inga.

 

Nu gaat het me vooral om de vraag van het 'hoe'. Bij veel ambtenaren is de juiste mentaliteit aanwezig, maar is het een zoektocht naar een 'veilige' en snelle weg om doelen te bereiken. Invloeden van buitenaf zijn de ingesleten verwachtingspatronen en het spook van de mondige burger.

 

Teneur: politiek vs. technologie

Verschillende geluiden zijn te horen over de manier waarop de kwaliteitslag gemaakt zal moeten worden. Er zijn er die zich afvragen of zij op weggevallen posities taken moeten overnemen. Natuurlijk zal dit voor sommige uitvoeringsfuncties het geval zijn. De teneur is echter meer om kwaliteit te bereiken door efficiënter te werken. Dit klinkt logisch, maar lijkt om verscheidene redenen niet zo makkelijk te realiseren. Denk aan de politieke verhoudingen en de democratische verantwoording aan de ene kant. Aan de andere kant de mogelijkheden die de zich steeds verder ontwikkelende technologie (lees: social media) biedt (MarkCleverley (IBM) twittert tijdens KING-congres: 'Alle benodigde oplossingen voor hedendaagse vraagstukken hebben een technologische component #king2011)'.  

 

Nu kun je zeggen: 'jij hebt makkelijk praten vanaf de zijlijn'. Dat is het ook, maar als je met zoveel enthousiastelingen binnen de overheid spreekt, een Open Innovatie Festival bezoekt en je zoveel leest over kansen die online samenwerken op open fora biedt, dan kun je niet anders dan behoorlijk enthousiast zijn.

 

BB: Ambtenaar van de jaren 10

Binnenlands Bestuur kwam in de laatste week van 2010 met een special over 'de ambtenaar van de jaren 10'. Hierin ging het voornamelijk over de veranderende mentaliteit van ambtenaren door de mogelijkheden die social media bieden. In dit artikel waag ik me niet aan de bespiegelingen over de invloed van de 'overheidspolitiek' op deze ontwikkeling, maar richt ik me graag op het optimisme dat er leeft en de winst die er te behalen valt de komende jaren.

 

Erik Gerritsen, oud-gemeentesecretaris, weet de veranderende mentaliteit mooi te verwoorden in één zin: 'Zaken voor elkaar krijgen zonder dat je erover gaat, dat is de kunst voor de ambtenaar van de jaren 10.' Kim Spinder, de alom bekende free agent voor de overheid weet uit eigen ervaring ook heel goed de kern te raken van de huidige ontwikkelingen: 'De ambtenaar van de toekomst (of van nu?) doet waarhij goed in is en werkt waar zijn deskundigheid gewenst is. Online.'

Dit kun je zien als ouderwets je nek uitsteken. Meer doen dan wat er van je gevraagd wordt. En steeds meer krijgen in de gaten dat dit nu al mogelijk is via de bestaande (of nieuwe) platforms. En de ervaring is in de positieve gevallen dat er sneller succes kan worden behaald door kennis te delen, de aandacht te verdelen en dit goed op elkaar af te stemmen. Mensen zijn enthousiaster en veel meer betrokken (zie video Ronald van het Hoff, Open Innovatie Festival). Met sneller behaald succes voor de samenleving door slimme oplossingen zullen weinigen onvrede hebben, toch?

 

'Ambtenaar als verbindingsofficier'

Dit wat betreft de mentaliteitsverandering, nu al volop gaande dankzij de vruchtbare voedingsbodems. Hoe kan het er in de nabije toekomst dan echt gaan uitzien? Volgens Sandra van Thiel, bestuurskundige, is er schreeuwende behoefte aan de 'missing-link-ambtenaar', een verbindingsofficier tussen beleid, uitvoering en samenleving. Kim Spinder, die het in dit verband heeft over de zichtbare 'Kick-ass-ambtenaar' (in ieder geval bij het organiseren van het succesvolle Open Innovatie Festival, waarin zeer veel ideeën zijn ontstaan en meestal snel een uitvoering hebben gekregen), geeft aan dat de beleidsuitvoering transparanter wordt. Iedereen kan meekijken. Dit komt de snelheid natuurlijk ten goede.

 

Dat het ook met de 'bemoeienis' en mondigheid van de burgers en het gebrek aan ambtelijke controle daarover wel eens mis kan gaan, hoeft juist door de openheid geen issue te zijn. Victor Bekkers, collega van Sandra van Thiel, zegt daar in BB het volgende over: 'Zelfredzaamheid van burgers is fantastisch, maar ergens moet democratische legitimatie zijn. Dat kan met virtuele gemeenschappen, omdat daar kenniscreatie plaatsvindt. De ambtenaar 'van de jaren 10' kan daar 'goede kennis' uithalen er er beleid mee ontwerpen.'

 

Davied van Berlo, welbekend van ambtenaar 2.0, heeft het in hetzelfde artikel ook over de toenemende invloed van de samenleving. 'Die zet de overheid steeds meer onder druk door haar zaakjes steeds meer zelf op te lossen. Daarbij mogen ambtenaren geen vertragende of alleen maar de probleem opwerpende partij zijn. Ze kunnen juist het groeiend zelforganiserende en zelfoplossende vermogen versterken, door het te voorzien van democratische legitimatie.'

 

Geld op: kans voor innovatie en vice versa

En om het verhaal over de overheid en de ambtenaar van de toekomst, en die van nu, rond te maken komen we bij een bespiegeling van Kim Spinder: 'Dankzij tijdsbesparing en medewerking van niet-ambtelijke deskundigen daalt het komende decennium het aantal ambtenaren. Dat komt goed uit, want het geld is op.'

 

Met andere woorden, hoe lullig het ook klinkt, er moet bespaard worden maar dat biedt echt kansen. De innovatie om op steeds weer nieuwe en andere manieren met elkaar in contact te treden biedt zoveel meer, snellere en gerichtere oplossingen, dat het geld vanzelf weer terugverdiend wordt. En niet alleen het geld. Van zichtbaar snel resultaat zou iedereen toch alleen maar gelukkig kunnen worden. (Zie ook de column van Hans Doorenspleet op gemeente.nu: 'Alle ambtenaren beter'). En als er een gemeenschappelijk 'voornemen' is in onze samenleving, dan is dat toch dat je er alles aan wilt doen om gelukkig te zijn, of in ieder geval plezier te maken om de uitdagingen in het werk misschien iets behapbaarder te maken. Dus ga elkaar vooral niet tegenwerken. Zoek elkaar op, laat elkaar weten wat jij weet, doe waar je goed in bent, vul elkaar aan en komt tot een mooi resultaat. Veel geluk in 2011!

Weergaven: 113

Opmerking

Je moet lid zijn van Ambtenaar 2.0 om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van Ambtenaar 2.0

© 2017   Gemaakt door Dirk Jan van der Wal.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden