Ambtenaar 2.0

samen werken aan overheid 2.0

De kracht van gaming is leren in het kwadraat

Hoe communicatieprofessionals serious gaming kunnen inzetten

Dit blog is als artikel in pdf te downloaden op Rijksoverheid.nl 

Maandag 23 mei 2011 is er een Open Koffie over Serious Gaming

  

Bij games denk je als eerste: leuk, spannend, gezellig. Gaming kan echter veel meer teweegbrengen dan alleen vertier en entertainment. Games dagen je uit beter te worden in het spel, je leert erdoor anders samen te werken, een alternatieve strategie te bepalen en je kan meer kennis van een onderwerp of proces krijgen. Wanneer een spel deze eigenschappen tot doel verheft en je speelt het ook nog eens (deels) op de computer, spreek je al gauw van een serious game. Dit betekent overigens niet dat entertainment ondergeschikt is, gamen is vooral plezier hebben! Yuen Yen Tsai, gamesspecialist bij het Buitenhuis – een overheidsinstantie die met creatieve werkvormen oplossingen zoekt voor organisatie- en beleidsvraagstukken – geeft  inkijkjes in de theorie over gaming.

 

Hoe kan serious gaming bijdragen aan het realiseren van communicatiedoelstellingen?

Je kan een communicatieactiviteit ‘opleuken’ met een game, maar een serious game is veel meer de activiteit zelf.
De kracht van serious gaming is de ervaring van het spel. Het is een creatieve werkvorm waarmee je leerdoelen kunt verwezenlijken. Dat kan een persoonlijk leerdoel zijn, als kennis opdoen of vaardigheden aanleren, maar ook een beleidsdoelstelling waarmee je een doelgroep wilt sturen in gedrag. Je moet als communicatieprofessional een goed beeld hebben wanneer je serious gaming waar kunt inzetten. Zouden we met een game het gedrag van een doelgroep kunnen beïnvloeden? Kan een game helpen bij voorlichting? Kunnen we met een spel begrip en draagvlak creëren ? Een greep uit de vragen waar je wel wat meer handvatten voor wilt hebben om gericht advies te kunnen geven aan collega’s over de inzet van games.

 

Laten we bekijken wat we onder serious gaming verstaan en hoe games ingezet worden binnen de communicatiediscipline bij de overheid.

 

 

 

Wat is (serious) gaming?
Een definitie van games:

 

‘Games zijn, gesitueerde, interactieve (leer)omgevingen, gebaseerd op een set van regels en/of een onderliggend model, waarin - met inachtneming van een aantal beperkingen - onder onzekere omstandigheden een uitdagend doel nagestreefd wordt.’

 

Yuen Yen Tsai: “In het woord spelen schuilen vele betekenissen: assumptive play, streaming play en een game. Het eerste stadium (assumptive play) is vooral tijdverdrijf, zoals tegen een bal trappen; streaming play heeft al meer interactie, zoals twee mensen die overschoppen; maar pas bij de derde vorm, een game zijn er elementen als regels, een helder doel en artefacts (voorwerpen die een spel tot een spel maken, zoals een voetbalveld met doelen), afgebakende tijd en ruimte die een spelletje tot een game maken. Je zou bijvoorbeeld campagnes als 72 uur (om burgers beter voorbereid te laten zijn op een ramp) en Stanislav(een gepersonaliseerd filmpje dat elementen uit je hyvesprofiel gebruikt om vooral jongeren bewuster te maken van gegevens die zij onbeschermd op internet vrijgeven) lichte vormen van games kunnen noemen. Ze bevatten wel enkele spelelementen, als interactie en een doel bij het overdragen van informatie. Ook niet alle simulaties zijn games. Als je bijvoorbeeld kijkt naar virtuele werelden als Second Life, dan ontbreekt daar een dilemma. En juist zo’n dilemma is een belangrijke katalysator in het leerproces. Een spel is serious als het je bewustzijn verhoogt, als het je motiveert zelf meer te leren, als je vaardigheden ermee getraind worden, wanneer het je kennis en inzicht vergroot, het je analytisch vermogen verbetert, je ontwikkelt op gebied van communicatie en samenwerking.  

 

Online en offline
Een vaak gehoorde stelling is dat games door middel van ICT worden toegepast. Een grote groep kan immers tegelijk spelen. Echter de offline variant moet zeker niet vergeten worden. Juist door offline serious games te spelen kun je je ontwikkelen op het gebied van samenwerking en decisionmaking. Door direct feedback van medespelers te krijgen of bereikte tussenresultaten (scores) te zien oefen je en verbeter je uitvoeringsprocessen. Denk bijvoorbeeld aan het simulatiespel Outbre@k van casusadoptie, waarin bij een virusuitbraak de deelnemers de woordvoeringslijnen en de snelheid van handelen bij vragen van pers en burgers kunnen oefenen. Het biedt ook een startpunt om zaken anders in te richten dan voorheen op de tekentafel bedacht.

 

Bij de kennismiddag ‘Serious Gaming’ van de Academie voor Overheidscommunicatie op 21 april 2011 ervoeren de
aanwezigen wat een serious game kan teweegbrengen. De spelleiders aan het woord.

Architecten Zonder Woorden – Marcel van Wijk (Fris HRM)

“Het doel van dit spel was om als gerenommeerd architectenbureau gezamenlijk een zo mooi en duurzaam mogelijke toren te bouwen met de beschikbare materialen in de ruimte. Doordat er niet gesproken werd ontstond er een doecultuur waarbij de deelnemers routinematig eerst in zichzelf keerden. Het spel heeft het effect dat mensen inzien dat je vooraf moet luisteren naar het doel, oog moet houden voor de belangen van de ander en moet zoeken naar andere vormen van communicatie dan praten. En ja, dat kost moeite om een gezamenlijk resultaat te bereiken.”

Harvest – Annemarie Soeteman en Yuen Yen Tsai (Het Buitenhuis)

“De spelers ontdekten bij Harvest – een handelspel - wat hun eigen natuurlijke neiging van handelen is.” Sommige deelnemers kwamen er bijvoorbeeld achter dat ze wel over de belangen van hun eigen kleine groepje nadachten, maar niet aan de belangen van de grote groep. Anderen merkten tijdens het spel dat korte termijn doelen, lange
termijn doelen in de weg zaten. De eerste belangrijke les bleek dan ook: goed op het eigenlijke doel letten en dáár je gedrag aan aanpassen. De tweede les: ‘.. dus mijn eigen assumpties bepaalden mijn handelen ..’ Het voelt oncomfortabel aan, maar het loslaten van je eigen veronderstellingen brengt je verder.

Warped juggle – Hans Steensma(MFIB)

“Vijftien ambtenaren - die elkaar niet of nauwelijks kennen - laten zich onderdompelen in het spel en - al overgooiende met een speelgoedpinguïn – blijken snelle denkers te zijn, die gezamenlijk gedreven zijn om een tijdrecord neer te zetten. Na het spel volgt een terugblik, waarin elementen als ‘goed luisteren’, ‘durven te veranderen’ en ‘creatieve oplossingen’ als serieuze leerpunten naar voren komen. Energie, focus en actie in een handomdraai!”

 

Serious gaming bij de (Rijks)overheid

Wanneer kan gaming een instrument zijn voor een communicatieprofessional? In welke situaties kan je kiezen voor een game? Hieronder staan enkele voorbeeldprojecten, checklists en tips en aanbevelingen. Je kan gaming inzetten in verschillende fasen van de beleidscyclus: als instrument om samen met je doelgroep beleid te ontwikkelen (bijvoorbeeld de virtuele gebiedsontwikkeling rond Vliegveld Twente, waarmee met visualisatie en simulatie de effecten van keuzes in het ontwerpproces duidelijk werden en de Krimpgame waarbij bestuurders, ambtenaren en andere betrokkenen virtueel kunnen experimenteren met verschillende inhoudelijke keuzes rond bevolkingsdaling; voor beleidscommunicatie (via campagnes, denk aan het Dodehoekspel en de Rioolgame) voor de implementatie van beleid (via game als verkeerstalent [zie inzet]). Naast deze beleidsgerelateerde games zijn er de serious games die laten zien hoe leuk het werk van een straaljagerpiloot is door een realistische blik achter de schermen van een luchtmachtonderdeel en dus helpen bij kennisoverdracht en het oefenen van situaties. Het expertisecentum voor arbeidsmarktcommunicatie is bezig de mogelijkheden van games te onderzoeken bij kennisoverdracht naar studenten. De AIVD heeft gaming ook ingezet als assessment voor ICT’ers die met het oplossen van ICT vraagstukken een ‘proeve van bekwaamheid’ bij een sollicitatie konden verdienen. Een interessant simulatiespel om communicatievaardigheden te oefenen is de burgemeestersgame waarbij burgemeesters kunnen ervaren hoe bij crises en dagelijks werk het contact met verschillende partijen (politie, voorlichters, gemeentesecretaris, juridisch adviseur en officier van justitie) verloopt. Een game van een kwartier! 

 

Verkeerstalent of gele prent
Je rijdt met een auto door de driedimensionale stad Westerdam. Onderweg stuit je op onveilige situaties, ander verkeer, stoplichten en verschillende wegtypen; van een 30km-zone tot een 80km-weg. Her en der duiken flitspalen op. Er volgen sancties op overtredingen. Het spel is bedoeld voor jonge -met name- mannelijke automobilisten. Deze groep heeft veel ervaring op het gebied van computerspellen en is via internet beter te bereiken dan met traditionele media. Het online spel moest aansluiten bij de ‘game-ervaringen’ van de spelers. Dat deed het kennelijk, want in drie maanden tijd kwamen ruim 62.000 unieke bezoekers langs. Een derde van hen blijft terugkomen, soms tientallen malen. In totaal startten deze bezoekers maar liefst een half miljoen keer een missie.

Verkeerstalent is een verkeersspel van het Landelijk Parket Team Verkeer van het Openbaar Ministerie, contactpersoon Ernst Koelman. www.verkeerstalent-online.nl

 

Oproep

We willen een dossier maken van voorbeeldprojecten bij de overheid waarbij games zijn gebruikt. Gebruik de comments om de lijst van cases in deze blog genoemd aan te vullen.

 

Is elk onderwerp geschikt voor een game?
Met de volgende criteria (zie checklist) kan de communicatieprofessional in een vroeg stadium beoordelen of een onderwerp/doelstelling geschikt is om een game op te baseren. Deze criteria zijn in 2008 opgenomen in een advies aan de Commissie Nieuwe Media over Educational Gaming. Let wel, soms kunnen in de conceptfase om tot een game te komen verrassende oplossingen gevonden worden voor onoplosbaar geachte problemen, of omgekeerd: dat de oplossing niet boven tafel wil komen terwijl van te voren gedacht werd dat het een inkopper was. Een cruciaal onderdeel bij het ontwikkelen van serious games is een diepgaande samenwerking tussen game ontwerper en domeindeskundigen (opdrachtgever en zijn/haar adviseurs). Game designers kijken op een creatieve manier naar het vraagstuk en kunnen een verrassende oplossing aanbieden.

 

Checklist
Inhoud en de aard van de boodschap vs. de specifieke eigenschappen van een game

Gaat het om kennis opdoen door impliciete ervaring of expliciete (feiten) kennisoverdracht? Games zetten het impliciete leren aan.
Wat is de aard van de boodschap (simpel, complex)? Complexere boodschappen zijn goed in een game te vertalen, waar voorheen wat
minder mogelijkheden voor bestonden.
Is de boodschap te vertalen naar een educatief model dat in een spelmodel kan worden omgezet?

Kennisoverdracht
Is er een gecombineerde kennisoverdracht mogelijk?
Wat voor een leerhouding (actief of passief ) hebben de spelers?


De doelgroep
Is de doelgroep goed gedefinieerd?
Is de doelgroep uit zichzelf gemotiveerd om het spel te spelen?
Accepteert de doelgroep gaming als (educatie)middel?


Technische uitvoerbaarheid
Wordt de game offline of online?
Is er al een (bestaande) technisch ontwerp beschikbaar voor een bedacht basisconcept?
Verhouden de kosten voor het realiseren van het concept zich tot de ambitie/verwachte resultaten van het spel?

 

Tips voor de verdere concretisering of conceptuitwerking van een game.
Stel jezelf de vraag:
Wat is het gewenste leereffect?
• Kennisopbouw
• Kennisoverdracht
• Inzichten in complexe structuren
• Training van vaardigheden en procedures
• Gedragsbeïnvloeding of verandering
• Kennis en vaardigheden toetsen
• Communicatieve en sociale vaardigheden ontwikkelen
• Veilig experimenteren
• Reflectie
• Motorische vaardigheden ontwikkelen

 

In welke context moet het spel plaatsvinden?
• Spelomgeving passend bij en zinvol voor boodschap en doelgroep
• Introductie en motivatie voor specifieke doelgroep
• Plaats van spelen (school, thuis, kantoor, museum,vrije tijd, crossmedia).
• Bijpassende distributiewijze(s)
• Bijpassende userinterface (met name als het gaat om het trainen van motorische vaardigheden)

 

Essentiële zet
Yeun Yen Tsai: “Serious gaming is een gangbare manier van leren geworden voor de jongere generatie. Het helpt ook ons, ambtenaren, op exact dezelfde manier te leren en te leren leren. Starten met serious gaming in het communicatiedomein is een essentiële zet. De boot hier te missen, verwijdert ons van de maatschappij. Game over.”

 

Tekst: Udo Hoeke, adviseur bij de Academie voor Overheidscommunicatie

Dit artikel kwam tot stand n.a.v. de kennismiddag van de Academie voor Overheidscommunicatie van 21 april 2011: ‘Serious Gaming’ met Yuen Yen Tsai, gamespecialist bij het Buitenhuis. Op deze maandelijkse kennismiddagen laten sprekers van binnen en buiten de overheid hun licht schijnen op actuele communicatieonderwerpen. Op deze manier blijven communicatieprofessionals van de Rijksoverheid op de hoogte van ontwikkelingen in hun vak. De Academie voor Overheidscommunicatie is onderdeel van de Dienst Publiek en Communicatie van het Ministerie van Algemene Zaken.

 

Literatuur
Presentatie Serious Gaming Yuen Yen Tsai
• Bestuurskunde 2009/3 Themanummer Serious Gaming onder redactie van Igor Mayer en Yvonne Kleistra
• Notitie Educational gaming voor de Commissie Nieuwe Media (2008) (de checklists komen hieruit)
• Skylla Janssen en Micha van der Meer: De game-industrie (2007)
• TNO – Serious Gaming (2007)
De definitie is vrij naar J. Geurts, L. de Caluwe, A. Stoppelenburg, Changing orgnanisations with gaming/simulation (2000) en H. Leemkuil en T. de Jong, Games In: P. Kirschner (red.). ICT in het Onderwijs: The next generation. Katern bij Onderwijskundig Lexicon (2004). In het eerste artikel krijgt competitie minder nadruk.

Weergaven: 1006

Opmerking

Je moet lid zijn van Ambtenaar 2.0 om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van Ambtenaar 2.0

Reactie van Ramon de Louw op 19 Mei 2011 op 12.09

Interessant is ook de Open Koffie van maandag 23 mei waarin serious gaming aan bod komt. Meld je aan via: http://ambtenaar20.ning.com/events/open-koffie-over

 

© 2018   Gemaakt door Dirk Jan van der Wal.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden