Ambtenaar 2.0

samen werken aan overheid 2.0

Gisteren stond er weer een ambtenaar in de belangstelling van de media vanwege een tweet die hij had verstuurd. Het ging om Leon Sinke, werkzaam bij SSO-ICT (voorheen I&M, nu BZK/DGOBR). Ik heb eerder geblogd over zaken als deze bijvoorbeeld naar aanleiding van de zaak-Spaninxs (politie) en de zaak-Haspels (Buitenlandse Zaken). In deze blog zal ik uiteenzetten hoe de zaak zich ontrolde en een voorzet doen voor discussie.

 

Chronologie
Op de Koekamp in Den Haag was al enige tijd een tentenkamp van asielzoekers gevestigd. De gemeente had besloten om het kamp te ontruimen en dat zou 13 december gaan gebeuren. Op de avond van 12 december twitterde Sinke:

"Morgen ontruiming tentenkamp Koekamp bij Den Haag CS, ik kijk er nu al naar uit naar het verwijderen van die zwervers!",

Sinke had op dat moment 30 volgers (gisteravond 38 en nu 31). De tweet werd diezelfde avond om 22.39 uur echter geretweet met commentaar, waarschijnlijk na te zijn gevonden op de term "koekamp", door:

Johannes v den Akker @akkertje  - 1171 volgers
Theologie VU | werk @PassieAmsterdam | zzp @zetemNL | religieonderzoek / netwerkkerk / socialmedia / kerk & internet / missionair / leefgemeenschap #020ZO
Amsterdam · johvandenakker.nl

Vervolgens werd de tweet opgepikt en geretweet door

Ranfar Kouwijzer @ranfarkouwijzer
Studentenpredikant in Amsterdam | Organisator @PreekvdLeek | Betrokken bij @GayPrideKerk | Initiatiefnemer @Vreemdland | Theoloog | UvA |
Amsterdam · http://www.ranfar.blogspot.com

Zijn commentaar daarbij: "Schande vr ambtenaar", waarop Van den Akker antwoordt: "Idd, wilde de tweet daarom niet zomaar voorbij laten gaan". Diezelfde avond gaat het bericht rond via Twitter en spreken diverse mensen Sinke aan op zijn tweet. De storm van reacties gaat de hele nacht door, waarna het wordt opgepikt door het Radio 1 Journaal. Lara Rense (@laradio, ruim 11.000 volgers) twittert er om acht uur over en verdiept zich in de zaak.

Rense gebruikt een tweet van minister Plasterk van BZK over integriteit om ook hem bij de zaak te trekken en vraagt om uitleg, implicerende dat dit een integriteitsvraagstuk is. Plasterk reageert met de vraag na te gaan of het inderdaad om een BZK-medewerker gaat en refereert verder niet meer aan deze zaak. Rond 12 uur verschijnt een artikel van Brenno de Winter op Nu.nl waarin wordt gesteld dat Sinke zijn tweet heeft verwijderd en een excuus heeft geplaatst op zijn Twitter-account.

Ik neem aan dat dit is gebeurd in overleg met directie Communicatie van BZK. Brenno meldt in zijn artikel:

Een woordvoerder van het ministerie laat desgevraagd weten dat ambtenaren op sociale media geen uitingen mogen doen die schade toebrengen aan het beleid of aan het ministerie.

Met het verwijderen van de tweet, het excuus van Sinke en de mededeling van BZK is blijkbaar het onderwerp voor de pers gesloten. Er wordt verder geen aandacht meer aan besteed. In het artikel op Nu.nl wordt gemeld dat de SP uitleg heeft gevraagd van Plasterk, maar voor zover ik kan zien zijn er geen Kamervragen gesteld. Voor politiek en media is de zaak gesloten. Voor Sinke overingens nog niet: hij krijgt nog steeds reacties binnen via Twitter en heeft ondertussen zijn account besloten gemaakt.

 

Statistieken

Aan ambtenaar 2.0 Harro Ranter heb ik gevraagd om zijn kennis van monitoring en online analyse even op deze zaak los te laten. Van zijn inzichten heb ik hierboven ook gebruik gemaakt en hieronder vind je de cijfers:

Sinds plaatsing van de gewraakte tweet verschenen er meer dan 1500 tweets over het twitterincident.
In diezelfde tijd meer dan 2000 tweets over de ontruiming zelf.
De gewraakte tweet zelf is iets meer dan 200x geciteerd. De excuustweet was goed voor iets meer dan 140 citaten.

In een grafiek ziet het er als volgt uit. De groene lijn betreft de zaak-Sinke, de blauwe lijn zijn de tweets over de (ontruiming van de) Koekamp.  

De tweet van Sinke werd in eerste instantie waarschijnlijk "wereldkundig" gemaakt door iemand die betrokken was bij het lot van de asielzoekers, maar uiteindelijk heeft de verontwaardiging over de tweet er misschien ook wel toe geleid dat de ontruiming zelf en de verontwaardiging daarover minder aandacht kregen.

 

Discussie

In vergelijking met de eerdere zaken waarin een ambtenaar om zijn online uitspraken in het brandpunt kwam te staan vind ik deze zaak mild. Plasterk heeft de zaak niet naar zich toe getrokken (zoals Rosenthal wel deed) en BZK heeft de angel vakkundig verwijderd voor de pers door (slechts) te verwijzen naar het algemene beleid en verder niet inhoudelijk te reageren. Er ontstond geen rel en daarmee was voor de pers de interesse weg. Sinke zelf krijgt nog steeds het vuur na aan de schenen via Twitter, etc., maar dat hoort erbij. Dat heeft uiteindelijk geen relatie meer met zijn ambtenaarschap.

De zaak is dus vakkundig afgehandeld, maar de vraag die overblijft is in hoeverre Sinke nu verkeerd heeft gehandeld door de tweet te plaatsen. Het is niet een mening waar ik persoonlijk achter sta, maar het is een mening. Lees ook vooral de goede blog van Sebastiaan van der Lubbe hierover: Waarom zegt Leon Sinke sorry? Sinke heeft vrijheid van meningsuiting en mag zijn mening uiten. Het onderwerp komt niet in de buurt van zijn werk en zelfs niet van het ministerie. Is het een respectloze uitspraak? Dat is een kwestie van smaak en politieke voorkeur.

Aan de andere kant wordt het feit dat Sinke ambtenaar is wel aangehaald door de eerste retweeters, Van den Akker en Kouwijzer, als reden om de tweet te verspreiden. Ook Rense legt de verbinding met zijn ambtelijke positie door te verwijzen naar de tweet van Plasterk over integriteit. Is Sinke niet integer als ambtenaar omdat hij deze tweet plaatst? Had hij beter moeten weten of had hij het volste recht? Ik hoor graag wat jij vindt!

 

 

Weergaven: 2062

Opmerking

Je moet lid zijn van Ambtenaar 2.0 om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van Ambtenaar 2.0

Reactie van Jacques Smeets op 23 December 2012 op 15.57

Dank voor de uitleg Geertjan. Is mij helemaal duidelijk.

Het is alleen de vraag of mensen die hier een post of reactie plaatsen eerst gaan nadenken over de innerlijke drijfveer om dat te doen. Volgens mij reageren we allemaal op een verschillende manier. In die zin zou het begrip authenticiteit anders geïnterpreteerd kunnen worden. In de woordenboeken staan de begrippen omschreven op basis van algemeen gebruik.  Mijn echtheid is een andere dan die van jou of van de anderen die zich hier uiten. Klopt volledig als je zegt dat de begrippen moeiteloos "gebruikt" kunnen worden om door te vragen. In die zin zijn het dus hulpmiddelen.

Reactie van Geertjan Benus op 23 December 2012 op 15.34

@Jacques en @Hans we spreken dus over het begrip 'authenticiteit'.

In het woordenboek (Van Dale) lees ik de volgende begrippen: (1) het authentiek zijn, echtheid: de authenticiteit van een handschrift vaststellen; - het eigen karakter; syn. eigenheid; de authenticiteit van een cultuur, een kunstwerk, (2) (in de nieuwe ethiek) waarachtigheid van waaruit morele beslissingen dienen te worden genomen.

Over welk begrip van authenticiteit gaat het hier? Gaat het om (1) dan heeft het begrip niets te maken met respectvol handelen: als het eigen is aan een persoon om discriminerende opmerkingen te maken, dan uit die persoon zich authentiek.Als de mening maar helemaal past bij de persoon, mogen alle remmen los...

Gaat het om (2) dan is de bron van je mening belangrijk: dan is sprake van authenticiteit wanneer je zegt dat om economische redenen de meeste immigranten weer terug moeten naar hun land van herkomst wanneer je mening ook echt uit die overweging voortkomt. Wanneer je inplaats daarvan zegt dat je het belang van de immigranten dient, omdat ze in hun eigen land veel meer tot hun recht zullen komen omdat je hun authenticiteit voorwaardelijk stelt aan hun mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen...dan is geen sprake van authenticiteit wanneer je mening 'ze moeten terug naar hun eigen land' feitelijk voortkomt uit economische motieven.

@Hans, je creëert in mijn beleving veel mist. De begrippen zoals boven beschreven, kunnen moeiteloos gebruikt worden om door te vragen op jouw inbreng 18 uur geleden. De vraag blijft steeds: wat is je werkelijke intentie met jouw bijdrage in deze discussie?

Reactie van Jacques Smeets op 22 December 2012 op 21.05

Hans, ik denk dat er heel veel mensen zijn die jouw visie delen. In de kern is het natuurlijk ook heel eenvoudig. In een samenleving leven nu eenmaal verschillende generaties samen en wanneer die niet naadloos op elkaar aansluiten ontstaan er al gauw meningsverschillen. 

Ik denk dat jij in dat bewuste artikeltje minister Spes best een veeg uit de pan had kunnen geven, het gaat er om welke woorden en toon je daarvoor kiest. Je kunt iemand met menselijk respect toch een veeg uit de pan geven. Het wordt pas een probleem als je bepaalde (voor)oordelen over de persoon of het thema mee laat wegen in de reactie. En al helemaal als dat onbewust gebeurt. Wanneer iemand zoiets bewust doet, moet er niet raar worden opgekeken als hij/zij daarop wordt aangesproken.

Reactie van Hans Groen op 22 December 2012 op 20.48

@Fatou en @Geertjan: ongepaste authenticiteit is bijvoorbeeld het geval van de ambtenaar Sinke, waarmee deze discussie begon.

Afgelopen zomer werd ik gevraagd een artikeltje te schrijven over een congres dat ik mede organiseer. Op dit congres zou toenmalig demisionair minister Spies spreken. In het artikel wilde ik haar een behoorlijke veeg uit de pan geven vanwege haar gedraai met dubbele paspoorten en nationaliteiten. Maar dat kon ik natuurlijk niet doen sprekend names de organisatie achter het congres. Dan schrijf je zo'n artikel op 'persoonlijke titel'. Heel eenvoudig, dan hou je je eigen mening, zonder je andere loyaliteit te belasten.

Voor ambtenaren is hier dus blijbaar een 'systeem oplossing' voor gevonden: als je niet op het beleidsdossier zit, mag je je eigen mening hebben. De meeste mensen buiten de ambtenarij weten niet wie op welk dossier zit, en dus valt men terecht over een respectloze opmerking van een ambtenaar. Dat dat via wet- en regelgeving en via jurisprudentie ruimer schijnt te liggen, doet bij mij wel de vraag opkomen of hiermee niet slordig en intrinsiek onprofessioneel gedrag is vergoelijkt. Je moet gewoon weten wanneer je wat kunt zeggen, en je moet niet met private meningen komen als je een kanaal gebruikt waar je in je hoedanigheid van publiek ambt op communiceert.

Het heeft ook niets met subjectiviteit te maken -- uitgeprocedeerde asielzoekers 'zwervers' noemen is niet erg respectvol (ieder heeft het recht religies te beledigen; het respect voor mensen moet heel ver gaan). Mijn buurman mag dat zo zeggen, maar iemand die dat op twitter zendt als ambtenaar, mag dat niet zo zeggen, en dus is het terecht dat mensen daar over vallen.

Het is echt zo simpel als 'met twee woorden spreken', en internet en twitter hebben daar niets aan veranderd.

Reactie van Fatou van den Hoff op 22 December 2012 op 13.00

Een ambtenaar is ook een burger met burgerrechten. Deze worden juist voor hem geregeld in de wet. Wanneer een ambtenaar zich als ambtenaar presenteert kan hij desondanks onder voorwaarden zoals in de wet en jurisprudentie bepaald zijn mening uiten. Een ambtenaar kan zijn mening gewoon geven als hij niet op dit beleidsdossier zit. 
Respectvol reageren is een subjectieve maatstaf. Net zoals voor sommigen bepaalde meningen beledigend overkomen en andere dezelfde uiting als een goede grap ofzo beschouwen. Het kruis bij het optreden van madonna of de cartoon over mohammed.

Net als Geertjan ben ook ik benieuwd wat bedoeld wordt met "ongepaste authenticiteit". Ik kan me er alleen hypocrisie of toneelspelen bij voorstellen. Een of meer voorbeelden zou het voor mij duidelijk maken wat bedoeld wordt. 

Reactie van Davied op 20 December 2012 op 19.42

@Hans @Geertjan Het ging om een hoge politiefunctionaris die inderdaad te vroeg een conclusie trok over een zaak en daarmee in wezen aantoonde dat haar blik vernauwd was. Dat was een onprofessionele uitspraak, of het nu op Twitter staat of niet. Ze was daarvoor overigens ook al een keer in het nieuws geweest (en daarom lette iedereen op haar) doordat ze haar mening had gegeven over de PVV.

Reactie van Geertjan Benus op 20 December 2012 op 17.42

Hans Groen, je schrijft: "Je moet in je publieke persoon niet je prive-persoon indringen, dat is ongepaste 'authenticiteit' " Wil je mij van 'ongepaste authenticiteit' een paar voorbeelden geven?

Het voorbeeld dat je geeft over de burgemeester met vooroordelen bij een koolmonoxidevergiftiging kan daarvan in mijn beleving geen voorbeeld zijn. Dat is dom gedrag. Ook in een volle bioscoop 'brand' roepen, kan volgens mij niets te maken hebben met jouw definitie voor 'ongepaste authenticiteit'. Dat is een ongepaste grap.

Wil je 'ongepaste authenticiteit' definiëren?

Reactie van Hans Groen op 19 December 2012 op 10.03

Reagerend op de laatste reacties van Mariska en Fatou: Al langer verbaas ik mij erover dat met en op internet elementaire beleefdheidsregels ineens zouden veranderen. Het is volgens mij nog steeds normaal dat je met twee woorden spreekt, en dat je 'Dank u wel' zegt als je van de slager een plakje worst krijgt. Die slager mag ook zeggen wat hij of zij wil. Als je je zelf op de één of andere manier als ambtenaar presenteert, heb je die vrijheid niet. Je moet in je publieke persoon niet je prive-persoon indringen, dat is ongepaste 'authenticiteit'.

Een jaar geleden of zo was er een Drentse burgemeester, geloof ik, die op het bericht dat er een paar kinderen door in een huis gevonden waren via twitter reageerde met een opmerking over huiselijk geweld. Alleen was het koolmonoxide vergiftiging ...

Een ambtenaar heeft geen baantje, maar een ambt en dient de publieke zaak. Dan moet je je respectvol uiten over zaken die in de publieke ruimte spelen. Dat heeft niets te maken met vrijheid van meningsuiting -- die vrijheid is altijd gerelateerd aan je positie en de gevolgen van je uitspraak. Het klassieke voorbeeld is dan altijd: in een volle bioscoop voor de grap "Brand!" roepen. Maar een president-directeur van Philips of KPN is ook niet helemaal vrij om bij een staking denigrerend en respectloos over de stakers te spreken. Weten wanneer je wat tegen wie zegt, het is een heel basale vaardigheid die in alle communicatie noodzakelijk is.

Reactie van Mariska Woudenberg op 18 December 2012 op 21.30

Het blijft een lastige problematiek. Aan de ene kant vrijheid van meningsuiting, maar het is toch not done om je werkgever in een lastige positie te brengen.

Ik probeer het daarom altijd wel "netjes" te houden.

Een optie is ook om twee accounts aan te maken. één als ambtenaar en één als privé-persoon. Je hoeft niet iedereen toe te laten tot je tweets, dus dat kan je reguleren.

 

Reactie van Fatou van den Hoff op 17 December 2012 op 20.39

Al langere tijd pleit ik voor vrije meningsuiting voor privémeningen van ambtenaren. Hiervoor verwijs ik telkens naar de juridische kaders. Voorkomen is beter dan genezen is mijn credo. Het is daarom jammer dat veel overheidsinstellingen met de grondwet strijdige sociale media handreikingen hanteren of angstig zijn ambtenaren goed te informeren. Ik denk dat bij een goede voorlichting veel zaken voorkomen kunnen worden. 

Ik vraag me af of het voorval Sinke schaadt in zijn werk. Hij zal volgens het ARAR betrokken moeten zijn bij het beleidsterrein waarover hij de uitspraak deed. Voor zover ik weet is hij niet bij dit beleidsterrein betrokken en staat bij een eind van beleidsvorming af. De schade moet beoordeeld worden en als het 'overwaait' is nog maar de vraag of het functioneren van de ambtenaar of de dienst daadwerkelijk geschaad zijn. Ik vond wel dat de bio en zijn tweets niet met elkaar in overeenstemming waren.

Het gebruik van 2 verschillende accounts (privé en zakelijk) blijkt in de praktijk niet te werken. Ik heb verschillende communicatieadviseurs gesproken die dit zelf hebben uitgeprobeerd.

Het aantal volgers van een tweep zegt niets over het bereik van de tweets. Iedereen kan een tweep met een openbaar account op een privélijst plaatsten. Hiervan merkt de tweep niets. Via de lijst kun je alles monitoren wat er getweet wordt. Ook in andere zaken waren het tweeps met weinig volgers.

Het pleiten voor screening van ambtenaren op hun ideeën neigt naar beroepsverboden. Daarover heb ik voor iBestuur een trilogie geschreven die ook hier geplaatst is http://ambtenaar20.ning.com/profiles/blogs/drieluik-over-beroepsver....

Wil je meer weten over preventie en vrijheid van meningsuiting van private meningen van ambtenaren? Lees dan verder in de bibliotheek Of kijk eens naar mijn blogs hier op Ambtenaar2.0. Je mag me altijd bellen (06 83 59 61 51) of mailen (info@ixpressie.nl) met vragen. 

© 2017   Gemaakt door Dirk Jan van der Wal.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden