Ambtenaar 2.0

samen werken aan overheid 2.0

In de klassieke Weberiaanse democratie zijn ambtenaren kleurloos. En dat is positief bedoeld: ze hebben geen mening en geen voorkeur. Ze voeren gewoon het beleid en de wetten uit die door politici en volksvertegenwoordigers zijn ontwikkeld. Innovatie komt in een dergelijk beeld van de ambtelijke organisatie altijd van bovenaf. Politici ontwikkelen nieuwe ideeen en sturen het ambtelijk apparaat een andere kant op. Een dergelijk beeld staat in schil contrast met beelden van netwerkorganisaties waarin individuen op de werkvloer een cruciale rol spelen in processen van innovatie. In dat beeld zijn de ideeen van creatieve individuen juist cruciaal voor continue processen van innovatie. Belangrijk zijn zelfstandig ondernemende ambtenaren die juist mensen bij elkaar brengen en hun netwerken en kennis inzetten om publieke taken te verrichten. Een ambtenaar is steeds meer een mini-projectleider die meer mogelijkheden heeft, maar ook meer verantwoordelijkheden op z'n schouders krijgt, die leiderschap moet tonen om zijn project in dat speelveld van meerdere partijen binnen en buiten zijn organisatie in goede banen te leiden.
 
Wij vragen ons af op welke manier deze twee beelden van innovatie - de kleurloze versus de ondernemende ambtenaar - zich in de praktijk van overheidsorganisaties tot elkaar verhouden. Graag willen we hier enkele vragen over stellen:
 
- Kunnen ambtenaren innovatoren zijn?
- Wat zijn de kenmerken van innovatieve ambtenaren?
- Heeft de overheid zelfstandige ondernemende ambtenaren nodig? Waarom wel of niet?
- Welke barrieres voor innovatie door ambtenaren bestaan er?
- Welke incentives bestaan er voor ambtenaren om innovatief te zijn?
- In  welke mate dient elke ambtenaar leiderschap te vertonen?
- Wat zijn goede voorbeelden van innovatie door ambtenaren? Graag voorbeelden noemen en links naar deze voorbeelden.
 
We zijn ook benieuwd naar blogs over deze onderwerpen. Als je blogs weet, horen we dit graag.
 
We willen jullie antwoorden op deze vragen gebruiken om een stuk over ambtenaren als innovatoren te schrijven voor Bestuurswetenschappen.
 
Bij voorbaat hartelijk dank voor jullie reacties!
 
Albert Meijer & Davied van Berlo

Weergaven: 583

Opmerking

Je moet lid zijn van Ambtenaar 2.0 om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van Ambtenaar 2.0

Reactie van Albert Meijer op 23 Januari 2012 op 12.17

Mooie discussie over ambtenaren als innovatoren bij de open koffie. Mooie bijdrage aan ons stuk voor Bestuurswetenschappen. Mijn presentatie staat op: http://bit.ly/zIChEZ.

 

Er was net te weinig tijd om te discussieren over de stellingen. Reacties daarop zijn zeer welkom!

  

1.De ambtelijke top zegt soms wel dat ze innovatieve ambtenaren willen maar eigenlijk willen ze gewone ambtenaren die keurig doen wat hen wordt opgedragen.
2.Ondersteuning van innovatie in de publieke sector richt zich eenzijdig op de ideeënmakers. Daardoor is er een veelheid aan ideeën maar er zijn te weinig verkopers en projectleiders om draagvlak te krijgen voor de ideeën en ze te realiseren.
3.In tijden dat er voldoende geld is, wordt innovatie gestimuleerd. In tijden van bezuinigingen is iedereen zo hard bezig zijn eigen toko te verdedigen dat er geen ruimte meer is voor innovatie.
4.Bevorderen van creatieve mensen tot leidinggevende is de dood in de pot: ze hebben dan geen rijd en ruimte meer voor innovativiteit en het risico bestaat dat het ook geen goede leidinggevenden zijn.
5.Ambtenaren moeten via tijdelijke projecten uit de overheidsbureaucratie worden bevrijd – of zichzelf bevrijden uit deze bureaucratie – om innovatie mogelijk te maken.
6.Er is geen tekort aan innovaties: er zijn eerder teveel innovaties maar daar gebeurt te weinig mee. Het resultaat hiervan is dat innoveren leidt tot vrijblijvendheid en geld verspilling

Genoeg stof voor debat!
Reactie van Anne-Marie IJsenbruk op 18 Januari 2012 op 16.40

Maandag 23 januari is er een Open Koffie samen met Albert en Davied hierover. Voor meer informatie en aanmelden zie: aankondiging Open Koffie

Reactie van Ingrid Klunne op 17 Januari 2012 op 15.10

Prachtig vormgegeven en innovatieve manier van presenteren van de inhoud van de scriptie! Inhoud spreekt  ook aan, ga ik binnenkort ook eens voor zitten. Iets teveel pagina's om te printen, nog geen Ipad, dus inderdaad een artikel zou mooi zijn. Dank voor het delen!

Reactie van Ingrid Klunne op 17 Januari 2012 op 14.27

Voorbeeld van een timebox: datingtool. In de eerste timebox hebben we een wensbeeld ontwikkeld, bestaande voorzieningen geïnventariseerd en die getoetst aan het wensbeeld. Conclusies: we willen mensen kunnen vinden op kennisgebieden, hebben geen interne voorziening die aan de wensen voldoet, er is wel een externe voorziening: LinkedIn. De vervolgtimebox hebben we ingericht rond de vraag: hoe gebruik je dat dan? Daarvoor hebben we een toolkit ontwikkeld, een groep op LinkedIn gemaakt en we gaan starten met een maandelijkse inloop. Dit is maar 1 voorbeeld! Ik ga eens kijken of het lukt 10-2 bij te wonen of 23-1.

Reactie van Rudmer de Vries op 17 Januari 2012 op 10.26

ALbert, wellicht wat te laat, maar over het spanningsveld dat je beschrijft heb ik (samen met drie collega's bij de G4) een scriptie geschreven aan de NSOB. Hier kun je het vinden: Scriptie Anders Kijken | Anders Doen. Voor jouw onderwerp zal met name hoofdstuk 2 interessant zijn. Wij zouden overigens onze scriptie willen omvormen tot een artikel, als je hier nog tips en ideeën voor hebt, dan horen we het graag.

Reactie van Marissa Koopmans op 16 Januari 2012 op 10.08

Ingrid, wat een interessant initiatief. Kan je een inhoudelijk voorbeeld geven van een timebox die geïnitieerd is?

Het lijkt in de verte op wat wij in de gemeente Hillegom doen. We hebben de virtuele gemeente Hillevoort opgericht. Een groep enthousiastelingen zoekt met elkaar naar nieuwe, betere manieren van (samen-)werken. Dit proberen we uit door casussen (die 6 weken duren) uit de dagelijkse gemeentepraktijk op een andere manier dan gebruikelijk uit te werken. Hillevoort is een proeftuin, bedoeld om te leren van elkaar. En als het resultaat in Hillegom gebruikt kan worden, dan is dat mooi meegenomen. Het project heeft een ESF-subsidie gekregen.

 

Tijdens de A20dag op 10 februari geven mijn collega en ik hier een workshop over.

Reactie van Albert Meijer op 10 Januari 2012 op 22.10

Mooie reacties! Hartelijk dank! Typerend voor het onderwerp dat vooral vrouwen reageren? Of is dat flauwekul?

@Fleur. Met Ynnovate was ik niet bekend. Boeiend. Uit mijn eigen onderzoek blijkt dat een innovatiefonds belangrijk kan zijn. Ik heb de geschiedenis van Burgernet bestudeerd en hierbij bleek dat een innovatieprijs op het juiste moment Burgernet net het duwtje in de rug gaf dat nodig was. Innovaties moeten immers worden geselecteerd en een prijs kan hierbij een rol spelen. Het is een manier om variatie en selectie vorm te geven.

@Monique. Je noemt veel belangrijke punten. Vertrouwen en ruimte pik ik eruit als sleutelwoorden. Lijken me terechte begrippen. Roept wel belangrijke vervolgvragen op. Hoe bouw je vertrouwen op? Moet iedereen ruimte krijgen of moet je ruimte verdienen? En passen vertrouwen en ruimte wel bij een bureaucratie?

Binnenkort is er overigens een Open Koffie over dit onderwerp. Dan is er de ruimte om over dit onderwerp door te praten. Lijkt me interessant om enkele van deze spanningsvelden verder te verkennen.

@Ingrid. Deze beschrijving is zeer boeiend. Goed ook dat je beschrijft welke barrieres er zijn. 100% declarabiteit en urenverantwoording zijn interessante barrieres. Verschillende systemen van aansturing botsen hier. Hoe kan een organisatie zowel kostenefficient als innovatief zijn? Of moeten sommige onderdelen kostenefficient zijn en andere innovatief?

Ik ben zeker benieuwd naar verdere reacties en hoop ook iedereen te zien op de Open Koffie (23 januari).

Reactie van Ingrid Klunne op 10 Januari 2012 op 10.01

Een voorbeeld bij Stadsontwikkeling Rotterdam is het programma Kennisdoorwerking dat nu ruim een jaar loopt. Het programma wordt uitgevoerd in timeboxes van 6 weken. Iedere timebox wordt geïnitieerd door een ambtenaar met een idee dat kan bijdragen aan de verbetering van kennisprocessen. Deelnemers schrijven in omdat het idee aanspreekt en graag daaraan willen meewerken. Ik heb meegedaan met 1 timebox en 2 timeboxen geïnitieerd. Dit was mijn antwoord op een tussentijdse evaluerende vraag over mijn ervaringen na 2 timeboxen:

Hallo Katja,

1) De methode vind ik goed, het doel vind ik vaag. De methode geeft je de gelegenheid dingen beet te pakken waar in projectvorm (nog?) geen ruimte voor is. Je kunt zelf in actie komen en loskomen van bureaucratie en machtsverhoudingen in de organisatie. Dat geeft een bevrijdend gevoel en neemt je de woorden 'ja, maar …' uit de mond want je neemt zelf het initiatief of sluit je ergens bij aan omdat je dat zelf wilt. Niet omdat een manager mensen of uren zoekt en gewerkt moet worden aan elders vastgestelde doelen.

2) Ik heb weer nieuwe mensen leren kennen of mensen die ik al kende op een andere manier leren kennen. Ik heb iemand ontmoet waarvan ik denk: die ga ik onthouden want zijn vaardigheden kunnen ons van pas komen omdat we die vaardigheden in ons team missen. Wij kunnen iets van hem leren. Ik heb sinds lange tijd weer een andere rol ingenomen, nl. die van voorzitter en leider i.p.v. adviseur. Ik heb ervaren hoe het is mensen te inspireren, het doel goed over te brengen, open te staan voor nuttige koerswijzigingen, maar ook het doel goed voor ogen houden en vasthouden aan dat doel, dus wijzigingen niet overnemen. Ik heb m.a.w. ervaren wat van leiders wordt verwacht, door een andere bril gekeken naar de theorie en ontwikkeling dat in deze samenleving leiders met visie nodig zijn en minder management.

3) Ik ben nog steeds van mening dat het doel van het programma duidelijker moet worden. Dan kun je ook het gebruik van de tijd beter richten. Er zijn immers meer dan genoeg opgaven als het gaat om het efficient en effectief inzetten van kennis! Tegelijkertijd besef ik dat ik 2 tegenstrijdige dingen zeg: methode is goed want je bent los van bureaucratie, maar het besteden van de tijd in de boxen zou een doel moeten dienen. Dat zie ik dan maar het liefst vanuit een visie van een inspirerend leider en minder vanuit een hierarchisch bepaald doel. En dan wordt het wat filosofisch, maar toch ook een terechte vraag: wat is leiderschap en wat is management?!

Groet, Ingrid

Hier een korte visie op leiderschap in de blog Visie op de Ark van Noach: http://bblog-ing.blogspot.com 

In mijn beleving heeft het programma o.a. een flinke groep zichtbare innoverende ambtenaren opgeleverd, maar barriéres zijn er ook: o.a. tijd, ruimte en houding: 100 % declarabiliteit, overbelasting, urenverantwoording en afhankelijkheid van management en bestuur.

Meer toelichting op inhoud, opzet en resultaten van het programma is wat veel voor deze plek, maar natuurlijk wel bereid tot live toelichting! En benieuwd naar het stuk over innoverende ambtenaren.

Reactie van Monique Roosen op 5 Januari 2012 op 14.49

In aanvulling op de eerste vragen:

* ruimte geven (mngr) en nemen (mw-er) (heb vorig jaar dit ervaren met proces rondom totstandkoming strategische I-visie) en presentatie

* buiten (profiel)kaders en organisatiegrenzen denken

* ambtenaar als netwerker/verbinder

En ja wij hebben dus zeker ambtenaren als innovatoren nodig en die ruimte is er. Het gaat er ook om om die ruimte te creëeren voor jezelf.

Daarnaast zullen organisaties 'gekanteld' moeten worden. Dus meer als netwerkorganisaties gaan functioneren ipv hierarchische. Dit maakt het dan ook wat gemakkelijker om de schakels (overheidsorganisaties) binnen de keten (BV De Overheid) beter te laten samenwerken.

Met betrekking tot de laatste vragen -->

Barrieres: Zijn met name mentaal en het vastgeroest zitten in patronen (mores organisatie).

Incentives: Mijn incentive bestaat eruit dat ik ruimte en vertrouwen krijg (dus niet zozeer de financiele beloning. Dit filmpje spreekt mij enorm aan. 

Leiderschap: In ieder geval leiderschap over jezelf, verantwoordelijkheid nemen, weten wat je 'eigen profiel' is (wat zijn je sterke en minder sterke kanten)

Voorbeelden: Open Innovatie Festival en eigenlijk ieder initiatief dat vanaf de werkvloer komt, denk bv aan de invoering van yammer of pleio bij veel overheidsorganisaties. 

Reactie van Albert Meijer op 16 December 2011 op 14.53

Dank voor de vele reacties. Mooie en belangrijke punten: Ambtenaren moeten lef hebben (Pauline), bestuurlijke initiatieven kunnen hen ondersteunen (Ann, Mildo), ze moeten hier tijd voor krijgen (Mildo) en ze moeten enthousiast zijn (Pauline). Deze punten gaan we zeker meenemen in ons stuk voor Bestuurswetenschappen!

 

De eerste drie vragen zijn daarmee al mooi besproken. De latere vragen blijven nog even staan:

 

- Welke barrieres voor innovatie door ambtenaren bestaan er?

- Welke incentives bestaan er voor ambtenaren om innovatief te zijn?
- In  welke mate dient elke ambtenaar leiderschap te vertonen?
- Wat zijn goede voorbeelden van innovatie door ambtenaren? Graag voorbeelden noemen en links naar deze voorbeelden.

 

We zijn vooral ook geinteresseerd in de keerzijde. Waarom zijn veel ambtenaren geen innovatoren? Wat houdt hen tegen?

Wie heeft op deze vragen antwoorden?

© 2018   Gemaakt door Dirk Jan van der Wal.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden