Ambtenaar 2.0

samen werken aan overheid 2.0

Ik ben al drie jaar actief met bloggen en twitter. In die tijd waren niet veel ambtenaren daar mee bezig. Ik had geen voorbeelden om van te leren. Er waren geen boeken of handreikingen voor ambtenaren om online actief te zijn. Daarom heb ik ze zelf geschreven.

 

Ik ben me dus vanaf het begin bewust geweest van mijn positie als ambtenaar op een openbaar medium. Ik wilde leren hoe ik als ambtenaar beter (efficiënter, effectiever, opener, interactiever) mijn werk kon doen en tegelijkertijd voldoen aan de waarden die je als ambtenaar in je werk moet hanteren.

 

Op basis van die ervaringen heb ik mijn boeken geschreven, waarin dit onderwerp aan de orde komt. Ik heb een handreiking voor online ambtenaren gemaakt en bijgedragen aan de "Uitgangspunten online communicatie rijksambtenaren" van RVD. In de cursus voor ambtenaren 2.0 heb ik de handreiking opgenomen en regelmatig ben ik bij overheidsorganisaties voor discussies en debatten hierover.

 

Kortom: ik dacht te weten hoe ik me als goed ambtenaar moest gedragen op internet.

 

Gedurende die drie jaar zijn er heel wat ambtenaren online actief geworden, net als iedereen. Dat heeft veel teweeggebracht in hoe overheidsbreed wordt samengewerkt en kennis gedeeld en hoe mensen en netwerken van buiten de overheid daarbij zijn betrokken.

 

Maar in die drie jaar heb ik ook incidenten meegemaakt waarbij een onhandige uitspraak online tot commotie leidde. Die commotie was over het algemeen begrijpelijk. De ambtenaren in kwestie waren over een grens heengegaan en hebben er hopelijk van geleerd.

 

Zelf heb ik geen problemen ondervonden. Mijn bazen hebben me altijd vertrouwd en ik heb ze ook regelmatig gevraagd om advies hierover. Interviews met tijdschriften en blogs hebben nooit problemen opgeleverd en een artikel over mij in Geenstijl was vooral humoristisch.

 

Kortom: ik dacht te weten hoe ik me als goed ambtenaar moest gedragen op internet.

 

Maar sinds gisteren weet ik het niet meer. Sinds gisteren ben ik bang dat ik de volgende Remco Spaninxs ben. Remco houdt zich bezig met communicatie, is lid van Politie 2.0 en heeft zich dus meer dan gemiddeld verdiept in dit onderwerp. En toch is hij nu "in opspraak".

 

Hijzelf vindt het een privé-mening op een persoonlijk Twitter-account. De vakbond vindt dat hij eerst een cursus had moeten volgen. Zijn baas vindt hem "een beetje dom". Zelf vraag ik me af waar de grens nu ligt.

 

Ik ga veel met ambtenaren om, dat is mijn werk. Dat gebeurt veelvuldig via sociale media. Ook dat is mijn werk. Ik zie dus heel veel twitterende ambtenaren, van allerlei pluimage. Het zijn initiatiefrijke en hardwerkende ambtenaren en de meeste berichten gaan dus over werk.

 

Maar niet allemaal. Behalve dat ze consciëntieus hun werk proberen uit te voeren en daarbij online middelen inzetten, zijn ze ook mens en dat is zichtbaar in hun tweets: hobbies, gebeurtenissen, meningen, etc. Dat alles geeft een vollediger beeld van wie ze zijn.

 

Ik zie dus regelmatig ambtenaren hun mening geven online. Niet over hun werkgebied, want dat is onprofessioneel en dat zit je alleen maar in de weg. Maar wel over televisie, of bedrijven, of politiek. Ik zie dagelijks een onbekende Remco Spaninxs met een privé-Twitter en 144 volgers.

 

Zelf heb ik 2525 volgers en maar één Twitter-account. Ik ben ambtenaar, heb een privéleven en ik ben politiek actief. Met hashtags probeer ik onderscheid te maken, maar uiteindelijk ben ik één persoon: één Davied en één @davied. En tot op heden heeft niemand commentaar gehad op mijn professionaliteit als ambtenaar.

 

Dus wat moet ik zeggen als ik de volgende keer voor een zaal met collega-ambtenaren sta? Of als ik een cursus geef? Of een artikel schrijf? Wat voor bescherming geeft de handreiking van de RVD mij als ik online mijn werk doe en de overheid probeer te verbeteren?

 

Ik weet het niet meer. En dat maakt me best bang.

 

Weergaven: 349

Opmerking

Je moet lid zijn van Ambtenaar 2.0 om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van Ambtenaar 2.0

Reactie van Jelger Postma op 31 Maart 2011 op 10.47

Het is denk ik ook goed om je te realiseren dat de scheiding werk/privé steeds verder vervaagt. Met de intrede van Het Nieuwe Werken wordt werk privé en privé wordt werk. Je bent nooit aan het werk en tegelijk nooit vrij. Daarmee bestaat het ook niet meer dat je in privétijd een mening op persoonlijke titel geeft ten aanzien van zaken waarop je ook vanuit hoofde van je professie had kunnen reageren. Uiteraard kan je wel een mening hebben over niet professioneel relevante zaken. Het argument, ik doe dit op persoonlijke titel in mijn eigen tijd' bestaat dus niet meer.

 

Tevens roept de toename van gebruik van sociale media als twitter vragen op rondom de verantwoordingsplicht die je als overheid dient te vervullen. Is een twitterbericht van een ambtenaar ook WOBable (opvraagbaar volgens de WOB)? Moet je deze berichten dan elektronisch archiveren? En zo ja hoe? De WOB schrijft nu eenmaal voor dat de informatie in zijn oorspronkelijke vorm en context beschikbaar moet zijn....

Reactie van Jan Willem van Eck op 26 Februari 2011 op 11.00

Davied, ik begrijp dat mijn opmerking multi-interpretabel is, maar ik bedoel het juist niet voor jou. Mijn opmerking is in de context van dit incident bedoeld. Beter was geweest: voor bepaalde ambtenaren (bv van de politie, veiligheidsdiensten, ambtenaar van de burgelijke stand).  

Voor de duidelijkheid: ik volg @Davied niet (tweetwise) en weet niet van zijn politieke voorkeur. Maar als 8 van 10 berichten daarover zouden gaan…Zelf ben ik politiek actief door altijd te stemmen en anderen daartoe aan te zetten.

@Jeroen: de vergelijking met ‘kroeg’ gaat m.i. niet op. Dit is zelfs meer dan op een kistje staan in het openbaar en dat was ‘vroeger’ ook een probleem. “pistool tegen mijn hoofd” gaat mij hier ook wat ver. Laten we dat voor andere situaties bewaren.

Reactie van Davied op 19 Februari 2011 op 21.32
Op Politie 2.0 komt de discussie nu ook los n.a.v. een blog van Marga van Rijssel. Mijn reactie staat hier.
Reactie van Davied op 18 Februari 2011 op 18.48
Dank voor alle bijdragen. Mooie discussie. Het was wat druk dezer dagen, dus bij deze mijn reacties:

@Bert: richtlijn voor bazen, goed idee! Lees ook deze blog van mij nog even terug:
http://ambtenaar20.ning.com/profiles/blogs/ambtenaar-vs-slachtoffer...

Albert: ook een goed punt, die bijdrage aan het publieke debat. Enerzijds ook bruikbaar als richtlijn/handreiking, maar hoe duid je dan mijn commentaar op Boer Zoekt Vrouw? ;-)
En hoe het Remco moeten formuleren dat het wel een goede bijdrage was? In principe zegt hij hetzelfde als Welten, namelijk dat hij het geen goed plan vindt. Het verschil zit in de formulering.

Jan Willem: ik heb nog nooit het idee gehad dat iemand moeite had met mijn politieke voorkeur in relatie tot mijn werk. Dus dat herken ik niet.

Jaap: je geeft veel gewicht aan de url die iemand in z'n profiel zet. Daarvoor hoe je geen medewerker te zijn. Een fan van Politie Rotterdam zou dat ook kunnen doen. Grappig ook dat je mijn tweets minder zwaar acht, omdat ik de url ambtenaar20.nl nooit aan de RVD hebt overgedragen. Het zijn toch echt werktweets, hoor ;-)

Anja: ik ben er zelf altijd van uitgegaan dat iemand zelf wel kon verzinnen dat mijn politieke tweets uiteraard niet ambtelijk maar persoonlijk waren. Leek mij logisch. Maar dat hoeft iemand natuurlijk niet te weerhouden om die informatie toch tegen mij te gebruiken.
Reactie van Anja op 18 Februari 2011 op 10.10

Mooi hoe social media inmiddels zo'n plek in de maatschappij heeft verworven dat nu de "wat kan wel/niet" discussies echt losbarsten.

Mijn persoonlijke "2 cents"

Wanneer je op een communicatieafdeling werkt en niet duidelijk stelt wanneer iets vanuit functie gezegd wordt en wanneer als privepersoon, zoals dat nu het geval is, dan heb je reden om achter je oren te krabben. Of je dat nu op Twitter, in de krant of voor de camera doet. Online media zijn op dat moment niet anders dan de andere.

De scheiding politieke voorkeur/ambtenaar zijn die mogen we als ambtenaar wel wat duidelijker maken. Niet overduidelijk tweeten als ambtenaar en gelijktijdig ook een Twibon van zn/haar partij bijvoorbeeld. 

Zolang je duidelijk blijft in waar jouw boodschap vandaan komt (van je functie of van jezelf) is er volgens mij niets aan de hand. Ik heb niet voor niets op digitaleevolutie.nl staat dat het een persoonlijk blog is en als ik mijn mening op Twitter ventileer die op het randje hangt dan zeg ik er altijd duidelijk bij dat het mijn persoonlijke mening is. 

Reactie van Jaap van der Heide op 17 Februari 2011 op 14.10

Het is mij helaas niet helemaal duidelijk wat de status van de twitter account van Remco Spaninxs is. Ik ben geen geregistreerd volger van hem en kan daardoor niet op basis van de inhoud oordelen.

Ik zie aan het openbare deel van zijn profiel wel dat hij dat via een URL relateerd aan de politie Rotterdam Rijnmond. Uit andere berichten op internet leidt ik af dat hij daar iets doet (hoofd?) bij de communicatieafdeling. De combinatie met het verwijzen naar de URL van de politie op zijn account zou de schijn kunnen opwekken dat de tweet de mening van het korps vertegenwoordigd. Niet geheel handig.

Zonder de (zelf gelegde) relatie naar een ander (officieel) communicatiekanaal van het korps Rotterdam Rijnmond heeft mijns inziens ieder ambtenaar het volste recht van mening te zijn dat een bepaalde politicus er goed aan zou doen door wat voor geestelijk verzorger dan ook te raadplegen en uit volle borst voor die mening uit te komen ook. Zeker in verkiezingstijd.

En als zelfverklaard frontsoldaten van de vrijheid van meningsuiting zou juist de PVV dat voluit moeten ondersteunen!

@davied: voor een ieder die even iets verder kijkt dan z'n neus lang is is te zien dat het domein (de URL) waar jij je in je profiel aan relateerd van jou is, niet van de rijksdienst (of andere overheidsorganisatie); dat lijkt me nogal uitmaken.

Reactie van Jan Willem van Eck op 16 Februari 2011 op 21.37

Ik zie hier een ambtenaar, die over een (poreuze) grens is gestapt. De commotie vind ik begrijpelijk. Shit happens, en gemakkerlijk met digitale media. Sorry vind ik voldoende. Ik kan nog wel een paar andere voorbeelden verzinnen, die net over de grens zijn.

 

Ambtenaren, die hun politieke voorkeur naar buiten brengen, prive of niet, daar heeft de maatschappij moeite mee. Zeker als dat vanaf een relevante en verantwoordelijke plek gebeurd. Je zou maar op die partij gestemd hebben.

 

@Davied: zoek op die grens, maar ga er niet overheen…  

Reactie van Mirjam Dijk op 16 Februari 2011 op 10.38

Ik snap wat je bedoelt.

Het is idd. vreemd; als mens en privépersoon mag je een mening hebben, je mag het tegen anderen zeggen, maar zodra je dat op twitter zet, kan het opeens niet meer.

Ik denk dat het ook met de kracht van twitter te maken heeft. Het is heel open: Iedereen kan het lezen, iedereen kan er wat van vinden. Daarom wordt de impact van een uitspraak groter en moet je misschien vooraf meer nadenken over wat je er op zet.

Consequentie is dat je dan soms juist weer geslotener dan gewoonweg bent.

Reactie van Ronald Disseldorp op 16 Februari 2011 op 9.28
Misschien heeft het minder te maken met de prive mening van een amtenaar als met de personen waarop hij kritiek levert. Het valt niet te ontkennen dat de partij waarop kritiek wordt geleverd altijd bijzonder gevoelig is voor kritiek en dat leidt weer tot overgevoeligheid bij leidinggevenden. Vermoedelijk is het slechts een fase in het volwassen worden van social media.
Reactie van Albert Meijer op 16 Februari 2011 op 9.17

Natuurlijk grijpen de sterke reacties op de Tweet van Remco Spanninx ons aan. Er is ook echt iets aan de hand: er vindt een herordening plaats van communicatiepatronen en dat roept weerstand op. Deze weerstand is niet perse verkeerd: vergelijking met Tunesie en Egypte lijken me niet terecht. De vraag die we ons moeten stellen is hoe vrij twitteren bijdraagt aan een 'goede samenleving' en wanneer dit niet goed werkt.

 

Voor mij is het idee van een open, democratisch debat van Habermas steeds een belangrijk ijkpunt. De vraag is dan wanneer twitteren bijdraagt aan dit debat. Vaak is dit het geval. De tweets van Davied bevatten veel informatie en maken het mogelijk dat de samenleving - of meer concreet al zijn volgers - meer betrokken kunnen zijn bij de vormgeving van de nieuwe overheid. Ook bij Wikileaks gaat het om de vraag of de openheid bijdraagt aan een publiek debat. En dat is naar mijn mening zeker het geval.

 

Dragen de tweets van Remco Spanninx bij aan het publieke debat? Ik denk het niet. De tweets zijn te zeer gericht op een persoon. De uitlatingen van Welten vond ik volstrekt anders. Deze gaf namelijk aan dat een burkaverbod vanuit de uitvoeringspraktijk van de politie geen topprioriteit zal krijgen. En dat de uitvoering steeds een humaan karakter moet hebben. Dat zijn wel uitlatingen die bijdragen aan een publiek debat.

 

Betekent dit dat ambtenaren via twitter hun mening niet kunnen geven? Ik denk dat we moeten onderkennen dat twitter toch in wezen een massamedium is. Zelf met weinig volgers kan een bericht worden opgepikt en worden rondgestuurd. Davied geeft aan dat hij een persoon is maar hij heeft wel verschillende rollen. Op de universiteit heb ik niet dezelfde rol als wanneer ik thuis met mijn kinderen ben. Deze rollen houd ik gescheiden en dat geeft mij juist ook vrijheid. Ik denk dat we in de toekomst toch steeds meer verschillende twitter-accounts zullen krijgen. Om recht te doen aan onze verschill

© 2018   Gemaakt door Dirk Jan van der Wal.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden