informatiespecialist op de "beschermde diersoort-lijst"?

[Anja Feijen]

Wat als er straks geen informatiespecialisten meer zijn?

We kunnen zelf toch googlen? We hebben alles toch onder handbereik met 1 druk op de knop? En anders vraag ik het toch wel even aan iemand uit mijn sociale netwerk? Die heeft vast antwoord. En ik weet alles wel te vinden wat ik zelf aan informatie produceer, dat sla ik gewoon even daar en daar op, dat zit in mijn hoofd...Wat doet die informatiespecialist eigenlijk?
In het boek De Digitale Bibliotheek wordt de verzamelterm informatiespecialist gebruikt als aanduiding voor beroepen als bllbiothecaris, documentalist, archivaris en deskresearcher. Binnen bedrijven en organisaties bestaan speciale bibliotheken, afdelingen die zich bezighouden met de informatiedienstverlening, primair bedoeld voor de medewerkers. Technologie staat niet stil, iedereen produceert steeds meer informatie, web 2.0 zorgt voor een andersoortige kennisdeling. Informatieprofessionals moesten en moeten zich daarom flink bijscholen. Een informatiespecialist adviseert steeds meer en vaker over digitaliseringsprocessen en hoe informatie het best opgeslagen en ontsloten kan worden, analyseert informatieverzoeken. Hij of zij is specialist in informatiedienstverlening, informatiemanagement, kennismanagement, contentmanagement of record management.

Ik moet nog zien dat wij allemaal alle informatie die geproduceerd wordt kunnen schiften en beoordelen op betrouwbaarheid. Stel je eens voor dat dat niet meer door je collegae wordt aangeleverd via een portal maar dat je het allemaal maar even zelf moet uitzoeken. De tijd die je kwijt bent aan het opzoeken van informatie nodig om je werkzaamheden uit te voeren kun je niet meer aan je feitelijke werk besteden. En niet iedereen kan gebruik maken van web 2.0 om even achter wat feitelijke kennis aan te gaan. En daarnaast.. hoe kom je aan informatie die in het hoofd van je collegae zit. Met de vergrijzing van het personeelsbestand komt straks de uitstroom van medewerkers met bakken kennis en ervaring. Hoe gaan we daarmee om?

Dus kom ik terug op mijn vraag:
Wat nu als er straks geen informatiespecialisten meer zijn?
Naast samenvoegen van kenniscentra kunnen we natuurlijk nieuwe collegae werven. Maar... De aanwas van nieuwe informatiespecialisten loopt op de opleidingen al jaren terug. Als dit zo doorzet dan ontstaat de situatie dat de vacatures voor Informatiespecialist niet meer vervuld kunnen worden.

Tacis

Dat is precies het vraagstuk waar de Taskforce Arbeidscommunicatie InformatieSpecialisten (TACIS) zich mee bezig houdt en ook steun zoekt bij de werkgevers van Nederland. TACIS gaat de komende tijd Lawaai maken rond het vak van de informatiespecialist, lees meer hierover in de folder. Overigens kan TACIS daar wat financiele support bij gebruiken, want zo'n campagne kost uiteraard geld.

De Informatieprofessional

Naast de campagne waar Tacis veel effort in steekt is de informatieprofessional zelf voor mijn gevoel ook aan zet. Door op te gaan vallen, te laten zien wat het werk inhoudt, waar het belang van de organisatie ligt wanneer informatiemanagement en kennismanagement goed geborgd is, de dienstverlening aan te laten sluiten bij de klanten, er over te vertellen, bloggen en vooral door trots te zijn om informatieprofessional te zijn.

De organisatie

Ook de organisaties kunnen iets, dit is met name aan het management gericht. Namelijk vroegtijdig vacatures signaleren en gaan werven. De oudere medewerker koppelen aan jongeren, zodat kennis geborgd wordt. Investeren in kennismanagement en informatiemanagement en dan heb ik het niet alleen over systemen maar ook over het proces en de mindset. Investeren is niet alleen geld ergens inpompen maar ook medewerkers de tijd gunnen om dingen aan elkaar over te dragen, kennis bij te houden en te delen op bijvoorbeeld de "open koffie" manier.



Meer informatie:
Zijlmo, website van Klaas Jan Mollema, Tacis
Redactie: Meij, Bart van der & Westerkamp Kees. De Digitale Bibliotheek. Rotterdam: Essentials, 2007.

Ook gepost op www.digitaleevolutie.nl

[Steven Slings]

Duideijk verhaal, ik denk zelf dat fluctuaties in de aantallen starters voor opleidingen Informatiespecialist redelijk normaal zijn, nu zitten die in een duidelijke dip. Maar zodra duidelijk wordt dat er een grote marktbehoefte is aan dit soort specialisten, trekt dat volgens mij vanzelf wel weer recht. En profiteer in de tussentijd van die krapte zou ik zeggen :-)

[Hugo van der Zalm]

Hoi Anja,

De informatie waarover mensen kunnen beschikken, stijgt nog steeds exponentieel. Zo ook de media waarop die beschikbaar is (gedrukt, digitaal, ..).

In je blog ga je uit van de stelling dat iedereen zo onderhand wel weet hoe hij informatie moet vinden ("Dat googelen we toch wel even"). Persoonlijk durf ik dat nog erg te betwijfelen. Digitale informatie zoeken is een kunst apart. Veel mensen typen bijvoorbeeld nog steeds een woord in bij googel en raken dan verward door het grote aantal resultaten waardoor de onduidelijkheid eerder toe dan afneemt. Informatie-specialisten zijn wat mij betreft meer nodig dan ooit. Niet alleen om de informatie beschikbaar en snel doorzoekbaar te maken maar ook om mensen met informatie te leren omgaan. Hoe vind je de juiste informatie uit die grote brij en welke kan je vertrouwen ?

En dan heb ik het nog niet eens over een volgende grote bron van informatie die (voor mijn gevoel) nauwelijks nog wordt aangesproken: het menselijk brein. Hoe dikwijls hoor ik niet dat bedrijven kampen met vergrijzing en schrik hebben de kennis van deze generatie te verliezen. Of je dit nu kennismanagement of informatiemanagement noemt, ik heb nog weinig echte goede resultaten gezien om deze kennis te benutten.

Een ander voorbeeld: veel bedrijven zijn constant op zoek naar goede stuurinformatie en schijnen die maar niet te kunnen vinden. En als ze die al hebben, bestaan die veelal uit technische prestatie-indicatoren. Metertjes om het menselijke gevoel vast te leggen (intuïtie) heb ik nog zelden gezien.

Wat mij betreft heeft de informatie-specialist nog een mooie toekomst. Al moet hij wellicht verder durven denken dan het bewaren en ontsluiten van schriftelijke of digitale informatie. En wie weet wat de toekomst nog allemaal aan mogelijkheden biedt. Als de informatielijn echt exponentieel stijgt ....

Hugo

[joke reedijk]

Anja, jouw vraag luidde: Hoe komen de behoeften van infospecialisten en klanten samen? Ik denk door in eerste instantie te netwerken: als informatiespecialist wil je weten wie van de klanten zich waar mee bezig houdt (onderwerpen, werkplannen etc.), met welk doel en voor hoe lang. Als de informatiespecialist over deze informatie beschikt dan kan hij sturen op de informatiebehoeften van de klant door zijn informatie op maat te leveren: media- en literatuuranalyse, digitale beleidsmap literatuuroverzichten en attenderingen op diverse soorten informatie. Andersom wil de klant weten hoe hij de producten en diensten van een informatiecentrum (bibliotheek mag ook) kan inzetten om zijn informatiebehoeften te bevredigen. Ik kan me ook voorstellen dat afdelingen informatiespecialisten uitnodigen bij afdelingsvergaderingen om te vernemen waar ze mee bezig zijn en afspraken maken over de bijdrage van informatiespecialisten aan het uitwisselen van informatie.

[Anja Feijen]

Aan Joke: Hoe zie je zelf de behoefte van de infospecialist samenkomen met de behoefte van de klanten?
Aan Plutone: de vraag is of de luie zoeker zich wel realiseert dat het een luie zoeker is...

[joke reedijk]

Ik denk dat de informatiespecialisten de aansluiting met hun werkomgeving op de ministeries zijn kwijtgeraakt, omdat ze heel goed zijn in hun werk (selecteren, ontsluiten en attenderen op informatie), maar dat nauwelijks onder de aandacht brengen van hun klanten: de beleidsmedewerkers en juristen bij ministeries. Op een paar goede voorbeelden na, is het bibliotheken niet in gelukt om hun meerwaarde aan te tonen en kampen ze met een slecht imago. Daarom wordt er zwaar bezuinigd op ministeriële bibliotheken en worden ze gesloten. De nieuwe generatie informatiespecialisten heeft behoeften aan nieuwe vaardigheden en competenties, maar ook aan een nieuw takenpakket. Informatie op maat aanleveren t.b.v. AO's, programma's en projecten in de vorm van digitale beleidsmappen, gepersonificeerde attenderingen, er is van alles mogelijk. Maar dan zal de informatiespecialist zijn klanten dienen uit te leggen hoe ze de informatie kunnen gebruiken en hoe ze hun informatiebehoeften het beste kunnen formuleren. De huidige informatiespecialist zal zijn (haar) kennis kunnen vernieuwen door te leren van best practices over bijvoorbeeld de rol van de infromatiespecialist in ministeriele programma's, methodiekontwikkeling voor netwerken en brainstormsessies over de toekomst van bibliotheken. Wellicht is dat laatste thema interessant voor de Dag van de Informatiespecialist.

[Rein Jonkman]

De informatiespecialist zoekt niet meer zelf, hij/zij ontwerpt zoekopdrachten, tenminste, dat neem ik aan. De kunst is dus om die zoekopdrachten niet na gebruik weg te gooien maar om ze nuttig te kunnen hergebruiken. Idealiter zou je een zoekopdracht moeten kunnen samenstellen door het combineren van zoekopdrachten, die er al zijn. En ook die combinatie zou je weer moeten kunnen hergebruiken.

Dit betekent voor mij dat zoekopdrachten bij het bewaren een goede naam moeten krijgen, en dat is nog een hele opgave. Of dat je de zoekopdrachten goed moet kunnen doorzoeken, voor je de echte informatie gaat doorzoeken.

Een zoeksysteem kan zo in elkaar zitten dat wat ik hier schets achter de schermen gebeurt, met het effect dat je door het systeem geholpen wordt met het formuleren van de zoekopdracht.

Maar laten we één ding niet vergeten: zoeken is interactie tussen mens en machine, zolang de machine nog volop irrelevante resultaten produceert. Luie zoekers die te snel tevreden zijn vinden geen kwaliteit.

Ik zie de informatiespecialist nog niet zo snel verdwijnen, met andere woorden.