Ambtenaar 2.0

samen werken aan overheid 2.0

De overheid in de energieke samenleving. Een interview met Maarten Hajer

Interview 14 in de 
serie interviews over de toekomst van de overheid was met Maarten Hajer, directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving en hoogleraar Bestuur en Beleid aan de Universiteit van Amsterdam. Het gesprek is opgenomen 
op video en 
uitgetypt. Hieronder vind je mijn samenvatting.

 

Burgers wachten niet op een participatietraject van de overheid, maar nemen steeds vaker zelf initiatief. Regels van de overheid kunnen daarbij echter belemmerend zijn. De overheid moet inzetten op het stimuleren van dynamiek en vernieuwing en vervolgens de beste innovaties opschalen en tot standaard maken. Dat vraagt om een ambtenaar die weet wat er speelt en hoe hij initiatieven verder kan helpen.

 

De energieke samenleving

In de jaren zeventig was er sprake van end of pipe-participatie: de overheid wil iets en burgers worden pas achteraf bevraagd. In de jaren negentig was er interactieve beleidsvorming, waarbij de overheid burgers bij elke stap betrok. Nu zien we iets anders: burgers zijn steeds minder geïnteresseerd om te participeren in projecten van de overheid, maar draagt zijn eigen projecten aan: dat is de energieke samenleving.

Zo willen burgers niet alleen energie consumeren maar ook produceren, bijvoorbeeld via zonnecollectoren. Bij dergelijke decentrale energieverwerking werken burgers vaak samen in corporatief verband, per straat of huizenblok. Het is een voorbeeld waar burgers eigenlijk doen wat de overheid wil, maar er zitten allerlei regels bij in de weg. Hoe kan de overheid nu aansluiten op die energieke samenleving?

 

Van government naar governance

Er zijn veel van dergelijke losse samenwerkingsverbanden in opkomst, zoals corporaties en verenigingen. Dat kan een samenwerking tussen bedrijven zijn, tussen steden of tussen burgers. Dergelijke organisatievormen passen bij de flexibiliteit van de huidige samenleving, maar onze regels zijn daar niet op afgestemd. Als een overheid door allerlei regels inertie stimuleert (bijvoorbeeld met oude milieuwetgeving) dan zijn we niet goed bezig. 

De overheid heeft minder geld te besteden en we moeten leren leven met minder kwaliteit en minder verfijnde interventies van de overheid. We zullen dus meer gebruik moeten maken van de (financierings)kracht in de samenleving. Daarvoor hebben we echter slimmere vormen van sturing nodig, waarbij governance de overhand krijgt over government en meer van het denken in de samenleving plaatsvindt.

 

De coachende ambtenaar

Ambtenaren moeten nadenken over wat hun rol in dat proces. Ze zullen meer moeten faciliteren en anticiperen en leren omgaan met conflicten, als een soort coach. In het huidige systeem haalt een ambtenaar zijn legitimiteit uit de politiek, maar in die nieuwe situatie heb je veel minder aan je politieke bazen. Hoe zit het met de governance als je wil aansluiten op initiatieven in de samenleving?

Daar zou veel meer aandacht voor zou moeten zijn. Waar loop je dan tegenaan? Hoe ga je daar eigenlijk mee om? Die overheid heeft de toekomst: een overheid die een positieve rol kan spelen, bereid is continu te leren en niet in een reflex van gezagsverhoudingen zit. Dat geldt ook voor de inspectie: de toekomst van de inspectie zit meer in het coachen van bedrijven en begrijpen hoe ze werken, dan strikt op de naleving zitten.

 

Stimuleren en opschalen

Er is een groep ambtenaren, street level bureaucrats, die heel goed weet om te gaan met die energieke samenleving, maar de afstand tussen hen en beleidsambtenaren is te groot. Er moet meer nadruk komen te liggen op de uitvoering, want daar zitten de leermogelijkheden. Daar zie je wat werkt en wat je vervolgens moet delen. Je moet eerst de variëteit aan initiatieven in beeld hebben en dan selecteren welke interessant zijn om te steunen.

De overheid moet inzetten op de dynamiek en het leervermogen in de samenleving, sturen op innovatie en dat ook belonen. De samenleving is voortdurend op zoek naar vernieuwing en verbetering, maar de uitdaging zit in het veralgemeniseren van dergelijk innovaties. De tweede rol van de overheid is dan ook om er op te sturen dat goede initiatieven algemeen geldend worden. Innovaties kunnen de nieuwe norm worden, maar dat gaat niet vanzelf.

 

 

 

 

 

Weergaven: 476

Tags: burgerinitiatief, energiek, interview, ito, maarten hajer, netwerken, overheid, pbl, professional, samenleving, Meer...toekomst, uva

Opmerking

Je moet lid zijn van Ambtenaar 2.0 om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van Ambtenaar 2.0

Reactie van Cees Fieret op 15 Juni 2012 op 8.51

Weet er inmiddels alles van. Ben een maand aan het knokken geweest om in gesprek te kunnen met de Gemeente. Dan maar alles uit de kast. Website, twitter, facebook en ook ouderwets flyeren (voor de oudere buren). Besluit werd ons min of meer opgelegd, weinig burgerparticipatie of inspraak mogelijk. Nu wel resultaat. Binnenkort om de tafel met de projectleider en de Wethouder. Voor meer info kijk www.oracnee.nl

 

© 2014   Gemaakt door Davied.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden