Lid van de week 50: Arjen Kamphuis

[Monique Wong Chung]

Arjen Kamphuis is een uitdaging voor de enthousiaste ambtenaar2.0. Helemaal naar zijn overtuiging appelleert hij de ambtenaar dat de eerste verantwoordelijkheid van de overheid is "het via wet en recht behartigen van de belangen van haar burgers". Dus vooral transparant en snel het werk in algemeen belang uitvoeren, en geen bedrijfje willen spelen, stelt deze kritische burger2.0.. Want "Wie is hier eigenlijk de baas?"

Waar werk je en wat doe je?

Ik ben mede-oprichter van Gendo, een adviesbedrijf dat haar klanten helpt met het voorzien en slim gebruiken van nieuwe technologische mogelijkheden en de strategische impact daarvan. In de publieke sector zijn wij het bekendst door onze bemoeienissen met het dossier open source/open standaarden en IT-security in de zorg. Voor onze klanten in het bedrijfsleven doen we daarnaast ook veel werk op het gebied van scenarioplanning rond de impact van nieuwe technologie (IT, biotech, nanotech).

Op welke 2.0 manier ben jij actief?

Ik ben geen ambtenaar, maar vooral een heel lastige burger die soms gevraagd, soms ongevraagd de overheid pijnlijke vragen stelt. Ik heb een groot vertrouwen in de mogelijke zegeningen van rationaliteit, fact-based policy en de inzet van technologie om maatschappelijke problemen op te lossen. Ik word regelmatig boos over gemiste kansen en de stupide dingen die mijn overheid in mijn naam (en met mijn geld) doet. Die boosheid probeer ik dan, samen met anderen, om te zetten in acties om er wat aan te doen. Soms lukt dat een beetje.

Heb je een voorbeeld uit je eigen werk?

Sinds 2002 ben ik betrokken bij de ontwikkeling van het nationale IT-beleid rond open source en open standaarden. Eerst als initiatiefnemer en medeschrijver van de motie Vendrik en sinds 2007 als adviseur van allerlei mensen en instanties die zich met de uitvoering hiervan bezig houden. Ook heb ik adviezen mogen geven over de IT-security aspecten van het Elektronische Patiënten Dossier (EPD) en heb ik me als bezorgde burger bemoeid met het dossier stemcomputers.

Hoe 2.0 is jouw organisatie?

Ik heb niet zo veel met het 2.0 label: we zijn een club die graag nieuwe dingen test, maar het moet wel werken. We gebruiken allerlei tools en gadgets zoals laptops, netbooks, smartphones, een wiki en ons eigen interne Twitter-kanaal op open source software (Laconica). Desktop PC's, vaste werktijden en werkplekken hebben we niet. Al onze interne businessapplicaties zijn webbased en medewerkers kiezen dus zelf de machine die ze willen. In de praktijk heeft dat een kleurige mix van Linux tablets/netbooks en Macbook Pro's tot gevolg. Alles werkt prima samen doordat open standaarden bij ons verplicht zijn. Als je bijvoorbeeld intern een draft-rapport in .doc format mailt, dan kost je dat een krat bier. Verder werkt iedereen naast de reguliere zaken aan zelfgekozen projecten die ons bedrijf of de samenleving ergens bij helpen. We noemen dat innovatievrijdag, want er gaat een kleine dag per week aan op.

Wat ik zelf veel belangrijker vind, is dat alle tooling onze keuze bepaalt in projecten en maatschappelijke betrokkenheid. We zijn een club die naast het verdienen van een boterham, een maatschappelijke missie heeft. En daar besteden we flink wat tijd en energie aan. We hebben meningen over open source, open standaarden, het EPD, privacy, digitale burgerrechten, auteursrecht en technologiebeleid rond bijvoorbeeld bio- en nanotechnologie. Gevraagd en ongevraagd bemoeien we ons met deze vraagstukken.

Juist doordat we een club zijn met idealen trekken we leuke mensen aan die op zoek zijn naar een baan die meer biedt dan een salaris en een kerstbonus. En dat soort mensen komt dan met eigen nieuwe ideeën, idealisme en de drive deze in te zetten voor onze klanten. De meeste medewerkers vinden deze manier van werken trouwens geen 2.0, want ze hebben nooit anders gedaan. Voor ons is dit gewoon hoe we werken en leven. Zonder versienummer.

Waar zou een 2.0 manier van werken meerwaarde hebben ?

Overal. Ik zie de laatste jaren een gapend gat ontstaan tussen hoe de overheid zegt te werken (en zou moeten werken) en hoe het er werkelijk in de praktijk aan toe gaat. Oder het mom van 'innovatie' worden allerlei monsterlijke projecten gestart door personen die nauwelijks weten waar ze mee bezig zijn.

Er is net (eind 2009) besloten om het EPD toch maar niet in te voeren omdat de zorginstellingen hun beveiliging niet voor elkaar krijgen. Dit probleem is door Karin Spaink en een groep security specialisten al in de zomer van 2005 aangetoond. Noch Karin, noch die specialisten zijn ooit door het Ministerie van VWS gevraagd om te helpen bij het beter maken van het EPD. In de vier verstreken jaren zijn volgens cijfers van deze ministerie zo'n 6.000 mensen overleden en moesten er 350.000 worden opgenomen door het ontbreken van accurate informatie in zorginstellingen. Maatschappelijke kosten: ruim 5 miljard. #durftevragen moet men hier dus nog een beetje leren. Hopelijk gaat dat dat snel gebeurt. Dit is slechts 1 voorbeeld van een waslijst (Walvis, stemcomputers, OV-chip, Irak, Afganistan, telefoontaps, rekeningrijden, enzovoorts). Burgers willen graag meehelpen om dingen beter te laten lopen, maar dan moet dat wel kunnen en moet de overheid niet tegen ons liegen.

Wellicht eerst even terug naar Democratie 1.0: rechtmatig, rechtvaardig, de wil om de samenleving te dienen volgens letter en geest van de wet. Als ambtenaren daar actief voor gaan, betaal ik graag belasting om ze smartphones en netbooks te geven ;-) Het moet dus gaan over echte dingen, voorbeelden van meldingen over de kapotte vuilniszak of een scheve stoeptegel die je doorgeeft via een gadget zijn erg knuffelig, maar naar mijn mening niet de grote uitdagingen waar we voor staan als samenleving.

Welke tip zou je andere ambtenaren 2.0 mee willen geven?

Denk minder na over "hoe" je werkt (tools & gadgets) en meer over "wat" je doet. Worden nieuwe trucjes ingezet voor meer van hetzelfde in Nederland? Of wordt de samenleving er echt leuker, democratischer, transparanter en mooier van? Hou de missie van de publieke zaak in het oog en denk niet dat de overheid een bedrijf is. Dat is het niet en dat moet het ook niet worden. Een ambtenaar dient de burgers van Nederland en de grondwet, niet de KPI van een middlemanager ergens bij een ministerie. Ghandi richtte geen praatgroep op om te brainstormen hoe leuk onafhankelijkheid zou "kunnen" zijn. Hij liep met een paar miljoen landgenoten naar de zee om het Britse zoutmonopolie af te breken. Echte verandering over wezenlijke zaken brengt altijd risico's met zich mee voor diegenen die de moed hebben er mee te beginnen. Leiderschap is die moed op andere overbrengen. Maak idealisme tot je kernwaarden en wees er luidruchtig trots op!

Sinds 2006 is Arjen Chief Technology Officer van Gendo. In deze rol helpt hij klanten als IT-strategie adviseur en IT-architect om hun informatievoorziening te baseren op open standaarden en zoveel mogelijk onafhankelijk te maken van specifieke producten of leveranciers. Hoewel informatietechnologie een groot deel van zijn tijd in beslag neemt houdt Arjen zich ook bezig met scenarioplanning en strategische toekomstverkenningen. Hij onderzoekt samen met zijn klanten de mogelijke sociale, economische en geo-politieke gevolgen van allerlei ontwikkelingen op het gebied van wetenschap en technologie. Arjen's columns en artikelen staan op Digitaal Bestuur, Computable, Sargasso en op zijn Gendo blog. Arjen's volledige twitterstream staat hier

[James Kuypers]

Ik denk dat Arjen hier een belangrijke boodschap voor ons heeft. We kunnen als overheid de lat hoger leggen en niet alleen maar kijken naar kleine verbeteringen. Wat kan jij vanuit jou functie doen aan de grotere maatschappelijke problemen?

@ Richerd Hoe kunnen we de genoemde achterstand inhalen?

[Richard van Loon]

@ Arjen: Gefeliciteerd. Je houdt de ambtenaren 2.0 lekker scherp.

Hopelijk blijf je realiseren dat we nogal wat achterstand hebben op ICT, organisatorisch en cultureel gebied.
Stapje voor stapje komen we er wel.